Teatr Antyczny i Tragedia Grecka: Kluczowe Pojęcia, Motywy i Postacie

Wygląd i atrybuty autorów w teatrze antycznym

Wygląd autora: Onkos – peruka noszona nad maską. Maska tragiczna lub komiczna, której otwory wyróżniały osobowości i emocje. Płaszcz – okrycie zawieszony na jednym ramieniu o jaskrawej barwie symbolicznej. Chiton – długa, luźna szata do kostek. Koturny – wysokie obuwie, dzięki któremu autorzy byli lepiej widoczni, mieli antybuty, które wskazywały na ich cechę osobowości.

Budowa teatru greckiego

• Orchestra – miejsce chóru.
• Skene – budynek naprzeciwko widowni, autorzy zmieniali w nim kostiumy.
• Proskenion – scena.
• Theatron – widownia.
• Parodos – wejścia boczne dla chóru.

Król Edyp i motywy antyczne

Ironia tragiczna w „Królu Edypie” Sofoklesa polega na fundamentalnej sprzeczności między wiedzą widza a nieświadomością bohatera.

Edyp – rodzice: Lajos i Jokasta. Przybrani: Polybos i Merope (Korynt).

Edyp był mądrym i sprawiedliwym władcą, który uratował Teby przed Sfinksem. Jego błąd polegał na tym, że był nieświadomy swoich zbrodni (zabójstwo ojca, kazirodztwo), co doprowadilo do jego upadku.

Motyw theatrum mundi (motyw świata teatru) pokazuje, że świat jest teatrem, a człowiek aktorem, a scena jest życiem.

Atte – zaślepienie zesłane przez bogów.

Budowa tragedii antycznej

• Prolog – wystąpienie bohaterów (w nim Antygona i Ismena rozmawiają o pochowaniu brata; Antygona chce złamać zakaz i pochować, a Ismena odmawia).
• Parados – pierwsze wystąpienie chóru w tragedii.
• Epejsodion – bohaterowie tragedii rozwijają akcję (dialogi, monologi).
• Stasiomon – wystąpienie chóru.
• Exodos – element, w którym występuje rozwiązanie akcji.

Kończy ją pieśń chóru na zejście. Ważnym elementem w tragedii jest także Komos – monolog bohatera pełen skargi i żalu, stanowiący pewne pożegnanie ze światem.

Cechy tragedii antycznej

• Zasada 3 jedności – polega na jedności miejsca, czasu i akcji. Akcja tragedii jest jedną wątkowo, miejsce akcji jest jedno, czas nie przekracza 24 godzin.
• Obecność zasady decorum – stosowności, adekwatności tematu do stylu i stylu do tematu.
• Zasada jedności estetyki – brak scen krwawych i komicznych, o nich dowiadujemy się z relacji świadków.
• Bohaterowie zasygnalizowani w tytułach pochodzą z rodu, rodzin królewskich, nie zmieniają swoich zdań.
• Brak scen zbiorowych – co najmniej trzy osoby mogą występować w scenie.
• Chór zapowiada, co się wydarzy w czymś następnym, komentuje wydarzenia, ocenia.
• Ironia tragiczna – działanie bohaterów zmierzające do uniknięcia tragedii, którego efekt okazuje się odwrotny do zamierzonego.
• Wina tragiczna – zbłądzenie, nieświadomość podjęcia decyzji, która skutkuje katastrofą.
• Fatum – nieodwołalne przeznaczenie od bogów.
• Hybris – pycha, arogancja bohaterów tragicznych, którzy obrażali bogów i wywołali zemstę.
• Katharsis – wywołanie uczuć, a potem ich oczyszczenie.
• Mimesis – pogląd Arystotelesa polegający na naśladowaniu rzeczywistości.
• Tragizm – cecha bohatera antycznego, oznacza nierozwiązany konflikt.

Rola chóru w Antygonie

Po raz pierwszy występuje w rozdziale parados – pieśń na wejście:

• ocenia postępowanie bohaterów,
• wyraża ogólne prawdy i refleksje moralne o prawach boskich,
• buduje nastrój tragedii,
• ostrzega bohaterów,
• łączy poszczególne części dramatu.

Liryka grecka

Powstała w VI/VII w. p.n.e., czyli był to okres archaiczny. Powstanie jej jest związane ze śpiewem – słowo liryka wywodzi się od instrumentu lira, pierwsze utwory, które powstały w starożytności, były wykonywane przy akompaniamencie. Archetypem poety uznawany jest Orfeusz, który prezentował teksty za pomocą akompaniamentu. Wiersze greckie były zrytmiczizowane. Jednym z najwybitniejszych poetów greckich był Tyrtajos – od jego imienia pochodzi termin tyrteizm, motyw tyrtejski, poezja tyrtejska.