Tertziarizazioa, Garraioa eta Aro Modernoko Aldaketak

Eskualdeen arteko aldeak tertziarizazioan

• Diru-sarrerak: Pertsonen errenta altuagoa denean, zerbitzuetan gastatzen den proportzioa handitu egiten da.
• Ongizate-estatua orokortzea: Biztanleriak zerbitzu publikoak eskura izatea.
• Industrian teknologia berriak: Enpresek zerbitzuak kontratatzen dituzte funtzionamendua eta kalitatea hobetzeko.
• Finantza-kapitalismoa: Ekonomia-eredu berriak banku eta aseguru-etxeen jarduera finantza-merkatuan areagotu du.

Zerbitzu-jardueren sailkapena

Nork eskaintzen du?

• Zerbitzu pribatuak: Enpresek etekin ekonomikoak lortzeko eskaintzen dituztenak.
• Zerbitzu publikoak: Administrazio publikoek zerga-bilketaren bidez ematen dituztenak.

Zertarako erabiltzen dira?

• Enpresentzako zerbitzuak: Enpresen beharrak betetzeko.
• Kontsumitzailearentzako zerbitzuak: Kontsumo-beharrak asetzeko.
• Gizarte-zerbitzuak: Osasuna, hezkuntza, justizia eta administrazioa.
• Banaketa-zerbitzuak: Garraioak, merkataritza eta komunikabideak.

Garraioaren bilakaera

• Industriaurreko aroa: Merkataritza-truke mugatuak, abereen bidezko garraioa.
• Lehen Industria Iraultza: Trenbidea eta lurrunontziak (XIX. mendea).
• Bigarren Industria Iraultza: Automobila eta hegazkina (XX. mendearen hasiera).
• Hirugarren Industria Iraultza: Informazioaren kudeaketa eta teknologia berriak.

Garraio-sistemak gaur egun

• Trenbide bidezko garraioa: Historikoki gehien erabilitakoa.
• Errepide bidezko garraioa: Hedatuena, edozein lekutara iristeko gaitasuna duelako.
• Itsas garraioa: Nazioarteko merkataritzarako funtsezkoa.
• Aire bidezko garraioa: Garraio-sistemarik modernoena.

Turismoaren hedapena

Arrazoiak eta faktoreak

Bizi-mailaren hobekuntza, denbora librea, garraioaren aurrerapenak eta ostatu-eskaintza dira turismoaren hazkundearen gakoak. Faktore nagusiak: irisgarritasuna, segurtasuna, natura eta kultura-ondarea.

Aldaketa ekonomiko eta sozialak

Ekonomia

• Nekazaritzaren hedapena: Tekniken hobekuntza eta elikagai-eskaera.
• Eskulangintza: Gremioen kontrolaren murrizketa.
• Merkataritza: Ibilbide berrien irekiera eta kapitalismoaren garapena.

Gizartea

Noblezia eta kleroa estamentu pribilegiatuak ziren. Hirugarren Estatua, berriz, talderik ugariena zen, nahiz eta burgesia aberastu egin zen.

Monarkia autoritarioaren baliabideak

• Nazio-lurraldea: Erresumaren bateratzea.
• Burokrazia: Funtzionarioen sorrera.
• Armada iraunkorra: Monarkaren agindupeko indar armatuak.
• Errege-ogasuna: Zergak kobratzeko sistema.
• Gorte iraunkorra: Gobernuaren egoitza finkoa.
• Kidego diplomatikoa: Enbaxadoreen bidezko kanpo-harremanak.

Europa hedatzeko arrazoiak

• Merkataritza-bideak: Konstantinoplaren konkistak (1453) ibilbide berriak bilatzera behartu zuen.
• Hedapen-politika: Portugal eta Gaztelaren arteko lehia Ozeano Atlantikoan.
• Aurrerapen teknikoak: Iparrorratza, astrolabioa, mapa portulanoak eta karabelak.