Tkanki człowieka i budowa skóry – rodzaje tkanek, funkcje i choroby skóry

Tkanki człowieka

Tkanka nabłonkowa charakteryzuje się zwartym układem komórek i obecnością błony podstawnej. Pełni funkcje ochronne, wydzielnicze i resorpcyjne. Wyróżniamy nabłonki jednowarstwowe (nabłonek płaski, sześcienny, walcowaty, wielorzędowy) oraz wielowarstwowe (np. nabłonek wielowarstwowy płaski).

Tkanka mięśniowa jest zbudowana z komórek lub włókien mających zdolność do kurczenia się. Wyróżniamy trzy rodzaje tkanki mięśniowej:

• tkankę mięśniową poprzecznie prążkowaną szkieletową,
• tkankę mięśniową poprzecznie prążkowaną serca,
• tkankę mięśniową gładką.

Tkanka nerwowa składa się z neuronów, które służą do przewodzenia impulsów nerwowych, oraz z komórek glejowych, których główną funkcją jest odżywianie i wspomaganie neuronów.

Tkanka łączna

Tkanka łączna dzieli się na kilka rodzajów tkanek. Ich wspólne cechy to:

• luźny układ komórek,
• obecność substancji międzykomórkowej składającej się z bezpostaciowej substancji podstawowej oraz włókien białkowych kolagenowych i włókien sprężystych.

Do tkanki łącznej właściwej zaliczamy:

• tkankę włóknistą, która m.in. tworzy ścięgna i więzadła,
• tkankę tłuszczową, która gromadzi materiał zapasowy, amortyzuje oraz pełni funkcję termoizolacyjną.

Tkankę łączną podporową dzielimy na tkankę kostną oraz tkankę chrzęstną. Tworzą one szkielet i połączenia kości.

Tkanka łączna płynna to krew i limfa. Krew składa się z płynnego osocza oraz elementów morfotycznych:

• krwinek czerwonych transportujących tlen i częściowo dwutlenek węgla,
• krwinek białych odpowiadających za reakcje odpornościowe,
• płytek krwi biorących udział w krzepnięciu krwi.

Budowa i funkcje skóry

Skóra człowieka składa się z dwóch warstw: naskórka i skóry właściwej.

Naskórek

Naskórek jest zbudowany z tkanki nabłonkowej wielowarstwowej, wyróżniamy w nim dwie główne części: warstwę zrogowaciałą i warstwę rozrodczą.

Wytwory naskórka

Do wytworów naskórka należą:

• włosy – chronią ciało przed czynnikami środowiska,
• paznokcie – chronią opuszki palców przed urazami,
• gruczoły potowe – wydzielają pot, który uczestniczy w termoregulacji,
• gruczoły łojowe – wydzielają łój, który natłuszcza włosy i naskórek,
• melanocyty – wydzielają melaninę, która stanowi pokarm dla nowotworów.

Skóra właściwa

Skóra właściwa jest zbudowana głównie z tkanki łącznej włóknistej. Znajdują się w niej naczynia krwionośne, zakończenia nerwowe, receptory: bólu, ucisku, dotyku, ciepła i zimna oraz wytwory naskórka. W warstwie tej występują też liczne włókna białkowe sprężyste, co sprawia, że jest ona elastyczna.

Tkanka podskórna

Tkanka podskórna występuje pod skórą właściwą i jest zbudowana głównie z tkanki tłuszczowej. Stanowi ona rezerwę energetyczną organizmu, chroni przed urazami mechanicznymi oraz pełni funkcję termoizolacyjną.

Funkcje skóry

Funkcje skóry: ochronna, wydzielnicza, termoregulacyjna, wydalnicza, syntetyzująca (skóra, pod wpływem światła, syntetyzuje witaminę D₃) i receptorowa.

Diagnostyka skóry

Badania diagnostyczne skóry to m.in. dermatoskopia i badanie mikroskopowe wycinków materiału zmienionego chorobowo.

Choroby skóry

Do chorób skóry należą m.in. choroby pasożytnicze, takie jak wszawica i świerzb, a także grzybice i trądzik.

Czerniak

Jedną z najgroźniejszych postaci raka skóry jest czerniak. Powstaje on na skutek zmian w materiale genetycznym, powodujących niekontrolowane dzielenie się komórek skóry. Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania na czerniaka należą:

• nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV,
• oparzenia słoneczne,
• wcześniejsze zachorowanie w rodzinie na czerniaka.

Skutki nadmiaru promieniowania UV

Nadmiar promieniowania ultrafioletowego może doprowadzić do:

• oparzeń skóry,
• uczulenia na słońce,
• przyspieszonego procesu starzenia się skóry,
• rozwoju nowotworów skóry.

Profilaktyka

W celu ochrony skóry przed promieniowaniem UV należy stosować odpowiednią odzież i kremy z filtrem zdolnym do pochłaniania promieniowania UV.

Aby uniknąć wielu chorób skóry, należy zadbać o higienę osobistą, stosować odpowiednie kosmetyki i nie udostępniać innym osobistych przyborów higienicznych.