Transport morski: zalety, wady i rodzaje statków oraz portów

1. Transport morski (żegluga morska)

Transport morski (żegluga morska) to usługa polegająca na przewozie w celach zarobkowych środkami transportu morskiego (statkami) pasażerów i ładunków przez wody morskie. Żegluga morska realizowana jest między portami morskimi.

2. Zalety i wady transportu morskiego

Zalety:

• niski jednostkowy koszt przewozu na długich odcinkach
• duża ładowność (masywność)
• światowy zasięg
• możliwość przewozu wszystkich ładunków

Wady:

• niewielka prędkość transportu
• konieczność wykorzystania usług dowozowo-odwozowych
• uzależnienie od pogody
• ryzyko zniszczenia ładunków wrażliwych na wilgoć
• zanieczyszczenie wody po katastrofie

3. Rodzaje statków ze względu na przeznaczenie eksploatacyjne

Ze względu na przeznaczenie eksploatacyjne statki dzielimy m.in. na:

• masowce (np. rudowce, cementowce)
• drobnicowe
• kontenerowe
• tankowce (zbiornikowe)
• gazowce
• pasażerskie
• RORO (roll on/roll off – promy)

Masowiec

Masowiec to statek przeznaczony do przewozu suchych ładunków masowych luzem, tj. bez opakowania, wysypywanych bezpośrednio do ładowni, np. ruda, nawozy mineralne, zboża, siarka, węgiel.

Drobnicowiec

Drobnicowiec to statek przeznaczony do przewozu drobnicy, czyli towarów przemysłowych liczonych w sztukach, zapakowanych w skrzynie, beczki, bele, worki i inne rodzaje opakowań lub bez opakowania, np. samochody.

RORO

RORO to typ statku towarowego, pasażersko-towarowego lub barki przystosowanego do przewożenia ładunków tocznych i pojazdów (samochodów osobowych, ciężarówek lub wagonów kolejowych). Załadunek odbywa się poprzez wjazd pojazdów przez szczelnie zamykany otwór w kadłubie.

4. Podział statków

Ze względu na liczbę kadłubów:

• jednokadłubowe
• dwukadłubowe (katamarany)
• trzykadłubowe (trimarany)
• czterokadłubowe (quadramaran)

Ze względu na rodzaj napędu:

• wiosłowe – poruszane za pomocą ludzkiej siły
• żaglowe – poruszane energią wiatru
• mechaniczne (silnikowe): o napędzie łopatkowym, o napędzie śrubowym, o napędzie strumieniowym

5. Porty

Port wodny

Port wodny to miejsce do czasowego postoju przypływających jednostek, gdzie może odbywać się załadunek i wyładunek towarów, przyjęcie pasażerów, uzupełnianie potrzebnych zapasów oraz obsługa jednostki. Porty mogą być przystosowane do magazynowania i transportu towarów w głąb lądu.

Podział portów

Ze względu na akwen wyróżniamy:

• porty morskie
• porty śródlądowe (rzeczne lub jeziorowe)
• porty mieszane

Ze względu na przeznaczenie wyróżniamy m.in.:

• porty handlowe (uniwersalne, specjalizowane)
• porty rybackie
• porty wojenne
• porty jachtowe (mariny)

Port morski

Port morski to rodzaj portu wodnego położonego nad oceanem, morzem lub morskimi wodami wewnętrznymi danego państwa. Obszar portu składa się z:

• części wodnej (akwatorium – otwartego i zamkniętego)
• części lądowej (nabrzeże portowe i jego zaplecze)

Akwatorium to baseny i kanały portowe oraz awanport, czyli obszar podejścia do portu.

6. Formy przewozów w transporcie morskim

Podstawowymi formami przewozów w transporcie morskim są:

• żegluga liniowa (regularna – stały rozkład)
• żegluga trampowa (nieregularna)

7. Żegluga kabotażowa

Żegluga kabotażowa to żegluga w obrębie portów morskich jednego kraju. Wyróżniamy:

• kabotaż mały – rejsy w obrębie jednego akwenu
• kabotaż duży – rejsy w obrębie co najmniej dwóch akwenów