Ubezpieczenia – Rodzaje, Funkcje i System Emerytalny w Polsce
polaco con un tamaño de 12,78 KB1. Definicja Ubezpieczenia i Uzasadnienie Korzystania z Niego
Ubezpieczenie to forma ochrony przed skutkami określonych ryzyk (życiowych lub majątkowych).
Polega na gromadzeniu środków finansowych we wspólnym funduszu tworzonym przez osoby narażone na te same ryzyka.
Zgromadzone środki służą do wypłaty świadczeń w razie wystąpienia zdarzenia losowego.
Ubezpieczenia społeczne chronią jednostkę przed niedostatkiem wynikającym z choroby, śmierci, kalectwa lub utraty zdolności do pracy (są elementem polityki socjalnej państwa).
Uzasadnienie korzystania:
Zwiększa bezpieczeństwo ekonomiczne jednostki.
Chroni przed finansowymi skutkami nieprzewidzianych zdarzeń.
Pozwala przenieść ryzyko na instytucję ubezpieczeniową.
2. Funkcje Ubezpieczeń
Funkcja ochronna: Zabezpieczenie ubezpieczonych przed niekorzystnymi skutkami zdarzeń losowych i utratą źródeł utrzymania.
Funkcja finansowa: Gromadzenie środków w formie funduszy i rezerw, które mogą być wykorzystywane w gospodarce (np. finansowanie inwestycji).
Funkcja redystrybucyjna: Przesunięcie części bieżącej konsumpcji ludności na okres późniejszy.
Funkcja prewencyjna: Zapobieganie powstawaniu szkód lub ograniczanie ich rozmiarów (np. poprzez działania prewencyjne).
3. Podziały Ubezpieczeń 📊
A. Podstawowy Podział: Społeczne i Gospodarcze
Ubezpieczenia społeczne (publiczne):
Zapewniają minimum socjalne.
Dotyczą wyłącznie ubezpieczeń osobowych.
Są w większości obowiązkowe, powstają z mocy ustawy.
Część składki opłaca pracodawca.
Wypłata świadczeń jest gwarantowana przez państwo.
Obejmują świadczenia pieniężne i rzeczowe.
Ubezpieczenia gospodarcze (prywatne):
Uzupełniają ubezpieczenia społeczne.
Mogą być majątkowe i osobowe.
Są z reguły dobrowolne, powstają na podstawie umowy.
Składkę zwykle opłaca sam ubezpieczający.
Świadczenia mają wyłącznie formę pieniężną.
Brak gwarancji państwa (wyjątkowo UFG).
B. Podział Według Ustawy o Działalności Ubezpieczeniowej (2003)
Dział I: Ubezpieczenia na życie (5 grup):
Na życie.
Posagowe i zaopatrzenia dzieci.
Związane z funduszem kapitałowym.
Rentowe.
Wypadkowe i chorobowe jako uzupełnienie.
Dział II: Pozostałe ubezpieczenia majątkowe i osobowe (18 grup): m.in. wypadkowe, chorobowe, casco pojazdów, transportowe, żywiołowe, odpowiedzialności cywilnej, kredytu, gwarancji, ryzyk finansowych, ochrony prawnej oraz assistance.
C. Inne Podziały
Obowiązkowe/dobrowolne, indywidualne/zbiorowe, komercyjne/wzajemne, morskie/lądowe, prywatne/publiczne, w obrocie krajowym/zagranicznym.
4. Ubezpieczenia Osobowe – Cechy i Podział
Cechy charakterystyczne:
Dotyczą życia, zdrowia i zdolności do pracy.
Określają sumę ubezpieczenia.
Określają wysokość szkody częściowej.
Zawierają definicję wypadku ubezpieczeniowego (zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powstałe niezależnie od woli ubezpieczonego).
Podział ubezpieczeń osobowych:
Ubezpieczenia życiowe: Wypadkiem jest śmierć lub dożycie określonego wieku.
Ubezpieczenia wypadkowe: Dotyczą skutków nieszczęśliwych wypadków (uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, śmierć).
Ubezpieczenia chorobowe (zdrowotne): Obejmują zdarzenia związane z chorobą i kosztami leczenia.
5. Ubezpieczenia Majątkowe – Cechy i Podział
Cechy charakterystyczne:
Obejmują majątek w postaci rzeczy lub interesu majątkowego.
Ustala się sumę ubezpieczenia.
Konieczne jest określenie szkody częściowej.
Definiuje się wypadek ubezpieczeniowy odnoszący się do mienia.
Podział ubezpieczeń majątkowych:
Ubezpieczenia rzeczowe: Ochrona konkretnych dóbr materialnych, np. budynków, pojazdów, mienia w transporcie.
Ubezpieczenia majątkowe sensu stricto (interesu majątkowego): Ochrona sytuacji majątkowej, np. ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, kredytu czy ryzyk finansowych.
6. Repartycyjne i Kapitałowe Systemy Ubezpieczeń Emerytalnych
System repartycyjny (I Filar): Polega na finansowaniu świadczeń emerytalnych z bieżących składek osób pracujących. Funkcjonuje na zasadzie solidarności pokoleń i nie opiera się na indywidualnym gromadzeniu kapitału.
System kapitałowy (II i III Filar): Opiera się na indywidualnym oszczędzaniu. Składki są inwestowane, a zgromadzony kapitał powiększony o zyski staje się podstawą przyszłej emerytury.
7. Trzy Filary Systemu Ubezpieczeń Społecznych w Polsce
I Filar – ZUS (repartycyjny):
Obowiązkowy.
Składki pracujących finansują bieżące emerytury.
Państwo gwarantuje wypłatę świadczeń.
II Filar – OFE (kapitałowy):
Środki gromadzone są na indywidualnym koncie.
Są inwestowane na rynku finansowym.
Kapitał powiększa się o zyski z inwestycji.
III Filar – dobrowolny (kapitałowy):
Dodatkowe, dobrowolne oszczędzanie na emeryturę.
Obejmuje m.in. IKE, IKZE, PPE i PPK.
8. Wysokość oraz Obciążenie Składkami na Ubezpieczenia Społeczne
Składki na ubezpieczenia społeczne obejmują: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, a także wpłaty na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Obciążenie składkami jest rozłożone między pracownika i pracodawcę.
Składki te są obowiązkowe i regulowane ustawowo.
9. Ogólne Zasady Funkcjonowania II Filaru Systemu Emerytalnego
II filar opiera się na mechanizmie kapitałowym.
Składki odprowadzane do Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE) są gromadzone na indywidualnych kontach.
Środki te są inwestowane w instrumenty finansowe w celu pomnażania kapitału.
Wysokość przyszłego świadczenia zależy od wartości zgromadzonego kapitału i osiągniętych zysków.
Nad prawidłowym funkcjonowaniem czuwa państwowy nadzór (KNF).
10. Los Środków Zgromadzonych w OFE w Przypadku: Rozwodu, Unieważnienia Małżeństwa lub Śmierci Członka OFE
Rozwód lub unieważnienie małżeństwa:
Środki przypadające byłemu współmałżonkowi (wynik podziału majątku wspólnego) są przekazywane w formie wypłaty transferowej na jego rachunek w OFE.
Śmierć członka OFE:
Połowa środków (w zakresie, w jakim stanowiły wspólność majątkową) jest przekazywana w formie wypłaty transferowej na rachunek małżonka w OFE.
Druga połowa środków (lub całość, jeśli nie było wspólności majątkowej) przekazywana jest osobom wskazanym przez zmarłego (uposażonym). Jeśli uposażonych nie wskazano, środki wchodzą w skład spadku.
11. Instytucja Depozytariusza oraz Jego Zadania
Depozytariusz to bank spełniający wymogi ustawowe, któremu fundusz emerytalny musi powierzyć przechowywanie swoich aktywów. Musi być niezwiązany personalnie i właścicielsko z towarzystwem zarządzającym.
Główny cel:
Zapewnienie, by aktywa funduszu były przechowywane, ewidencjonowane i lokowane zgodnie z prawem i statutem.
Czuwanie nad bezpieczeństwem finansowym funduszu.
Zadania depozytariusza:
Przechowywanie i kontrola aktywów (prowadzenie rejestru, wycena, kontrola zgodności umów nabywania/zbywania).
Nadzór nad zgodnością działania funduszu z prawem (wykonuje polecenia, chyba że są sprzeczne z prawem/statutem).
Udział w rozliczeniach i likwidacji funduszu (terminowe rozliczanie umów, wykonywanie poleceń likwidatora).
Ochrona interesów członków funduszu (dochodzenie roszczeń wobec towarzystwa zarządzającego w przypadku szkód).
12. Stopa Zwrotu Otwartego Funduszu Emerytalnego (OFE) – Definicja i Wyliczanie
Definicja:
Wskaźnik wyrażony procentowo, określający zmianę wartości jednostki rozrachunkowej funduszu w okresie 36 miesięcy. Służy do oceny efektywności inwestycyjnej.
Wyliczanie:
Oblicza się ją na podstawie różnicy między wartością jednostki rozrachunkowej w ostatnim dniu roboczym miesiąca rozliczeniowego a jej wartością w ostatnim dniu roboczym miesiąca rozliczeniowego sprzed 36 miesięcy.
13. Rodzaje Opłat Pobieranych Przez PTE
PTE (Powszechne Towarzystwo Emerytalne) pobiera opłaty za zarządzanie OFE:
Opłata za zarządzanie aktywami OFE: Pobierana procentowo od wartości aktywów funduszu.
Opłaty manipulacyjne/operacyjne: Związane z realizacją określonych czynności (znacznie ograniczone ustawowo).
Opłaty za prowadzenie rachunków i administrację: Koszty obsługi kont.
14. Co To Jest PPE?
PPE to Pracowniczy Program Emerytalny. Jest to dobrowolny program długoterminowego oszczędzania na emeryturę, organizowany przez pracodawcę dla pracowników, stanowiący formę III filaru emerytalnego.
15. W Jakich Formach Może Być Tworzony PPE?
PPE może być tworzony w formach:
Pracowniczy fundusz emerytalny (PFE): Tworzony i zarządzany wyłącznie dla pracowników danego pracodawcy.
Umowa z towarzystwem funduszy inwestycyjnych (TFI): O inwestowanie składek w fundusze inwestycyjne.
Umowa grupowego ubezpieczenia na życie z UFK: Z zakładem ubezpieczeń.
Zarządzanie poprzez podmiot prowadzący działalność maklerską.