Układ Wydalniczy i Odpornościowy: Kluczowe Zagadnienia Biologiczne

UKŁAD WYDALNICZY 2

1. Układ moczowy (0-4)

• Nerki (2) – filtrują krew, tworzą mocz
• Moczowody (2) – transportują mocz do pęcherza
• Pęcherz moczowy – magazynuje mocz (do 500 ml)
• Cewka moczowa – wyprowadza mocz na zewnątrz

2. Przyczyny chorób układu moczowego (0-3)

Infekcje bakteryjne (np. E. coli), kamica nerkowa, zaburzenia krążenia / nadciśnienie

3. Funkcje (0-4)

• a) Nerki: filtracja krwi, regulacja wody i elektrolitów, wydalanie produktów przemiany materii (mocznik), produkcja hormonów
• b) Cewka moczowa: wyprowadzanie moczu z pęcherza na zewnątrz

4. Hemodializa (0-3)

Oczyszczanie krwi przez sztuczną nerkę u pacjentów z niewydolnością nerek. Krew przepływa przez filtr usuwający toksyny i nadmiar wody.

5. Dokończ zdania (0-4)

• a) urolog / nefrolog
• b) uszkodzeniu nerek / stanie zapalnym
• c) wchłanianie zwrotne wody w nerkach
• d) wchłanianie zwrotne / reabsorpcja

ODPORNOŚĆ 1

1. Narządy limfatyczne (0-4)

Grasica, śledziona, węzły chłonne, szpik kostny

2. Bariery odporności nieswoistej (0-3)

Skóra, błony śluzowe, pot, łzy, ślina, sok żołądkowy, flora bakteryjna, makrofagi

3. Dokończ zdania (0-4)

• a) mikroorganizm / czynnik wywołujący chorobę
• b) limfocyty B / plazmocyty
• c) główny układ zgodności tkankowej
• d) przez przechorowanie choroby

4. Wyjaśnij (0-4)

• a) Alergia: nadmierna reakcja układu odpornościowego na nieszkodliwe substancje (alergeny)
• b) Immunosupresja: osłabienie / zahamowanie działania układu odpornościowego

5. Choroby autoimmunologiczne (0-3)

Cukrzyca typu I, stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów

ODPORNOŚĆ 2

1. Komórki odpornościowe (0-14)

Limfocyty B, limfocyty T pomocnicze, limfocyty T cytotoksyczne, limfocyty T pamięci, plazmocyty, makrofagi, neutrofile, eozynofile, bazofile, monocyty, komórki NK, komórki dendrytyczne, mastocyty

2. Różnice szczepionka - surowica (0-3)

• Szczepionka: zawiera antygeny, odporność czynna, działa długotrwale
• Surowica: zawiera gotowe przeciwciała, odporność bierna, działa krótkotrwale

3. Dokończ zdania (0-4)

• a) niedobór odporności / zaburzenie układu odpornościowego
• b) pierwszą linię obrony przed patogenami dróg oddechowych
• c) limfocyty B / plazmocyty
• d) przez mleko matki (karmienie piersią)

4. Wyjaśnij (0-4)

• a) Konflikt serologiczny: niezgodność grup krwi matki i płodu (np. Rh- matka, Rh+ płód), przeciwciała matki atakują krwinki płodu
• b) Zakażenie: wniknięcie i namnażanie się patogenów w organizmie wywołujące reakcję obronną / chorobę

5. Alergeny i skutki (0-3)

• Alergeny: pyłki roślin, sierść zwierząt, roztocza kurzu
• Skutki: katar / kichanie, wysypka / świąd skóry, duszność / astma