Urbanizacja i osadnictwo: stopień urbanizacji, różnice wieś–miasto i fazy rozwoju miast

Urbanizacja i osadnictwo

* Chęć podniesienia standardu życia oraz bogatsza oferta kulturalna i rozrywkowa

Co to jest stopień urbanizacji?

Stopień (wskaźnik) urbanizacji to procentowy udział mieszkańców miast w całkowitej liczbie ludności danego obszaru (np. kraju, województwa lub świata).

stopień urbanizacji = liczba ludności / liczba ludności ogółem × 100%

Czym się różni wieś od miasta?

Źródło utrzymania: na wsi to głównie rolnictwo, a w mieście praca w usługach, handlu i przemyśle.

Zabudowa: na wsi dominuje luźna zabudowa (domy jednorodzinne), a w mieście gęsta i wysoka (bloki, wieżowce).

Liczba ludzi: w mieście gęstość zaludnienia jest znacznie wyższa niż na wsi.

Styl życia: na wsi więzi sąsiedzkie są silniejsze, a w mieście żyje się szybciej i bardziej anonimowo.

Dostęp do usług: miasto oferuje łatwiejszy dostęp do komunikacji, dużych szpitali, uczelni, kin i centrów handlowych.

Podstawowe pojęcia

Osadnictwo – ogół osad (wsi i miast) na danym terenie oraz proces ich powstawania i rozwoju.

Sieć osadnicza – powiązany ze sobą układ wszystkich osad (wsi i miast) w kraju lub regionie.

Rodzaje osadnictwa

Osadnictwo wiejskie

Typy układów wsi:

• Skupione – budynki ściśle obok siebie (np. rzędówka, wielodrożnica),
• Rozproszone – gospodarstwa oddalone od siebie (częste w terenach górskich lub przy rolnictwie ekstensywnym).

Osadnictwo miejskie: miasto wyróżnia się m.in. zwartą zabudową, funkcjami pozarolniczymi (usługi, przemysł) oraz wysokim odsetkiem ludności pracującej poza rolnictwem.

Proces urbanizacji

Urbanizacja – wielowymiarowy proces rozwoju miast i wzrostu ich znaczenia w życiu społeczno-gospodarczym kraju. Obejmuje cztery główne płaszczyzny:

1. demograficzną,
2. przestrzenną,
3. gospodarczą,
4. społeczną.

Cztery fazy urbanizacji

• Urbanizacja właściwa – masowy napływ ludności ze wsi do miast (rozwój wielkich ośrodków przemysłowych).
• Suburbanizacja (tzw. „ucieczka z miast”) – odpływ ludzi z przeludnionych centrów miast na podmiejskie obszary wiejskie (rozlewanie się miast, ang. urban sprawl).
• Dezurbanizacja (kryzys miast) – odpływ ludności zarówno z centrów, jak i przedmieść do mniejszych miejscowości oddalonych od aglomeracji.
• Reurbanizacja – ponowny rozwój i rewitalizacja (odnowa) centrów wielkich miast połączona z powrotem ludności.