Widma w Wyspiańskiego „Weselu”: Postacie, Symbolika i Znaczenie

Widma w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego

W dramacie „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego pojawiają się postacie widmowe, które przychodzą do bohaterów w trakcie weselnej zabawy. Każde z widm reprezentuje ważny problem polskiej historii, kultury i tożsamości narodowej.

1. Widmo (Marysia)

• Do kogo przychodzi: Do Marysi (siostry Panny Młodej).
• Kim był za życia: Malarz Widmo / Lucien de Laveaux – zmarły narzeczony Marysi, który wyjechał do Paryża i tam zmarł na gruźlicę.
• Co opowiada / oznacza: Przypomina Marysi o dawnej, romantycznej miłości. Zaprasza ją do widmowego tańca i kusząco proponuje wspólną ucieczkę w zaświaty.
• Co symbolizuje: Niespełnioną, romantyczną miłość, nostalgię za przeszłością oraz romantyczny mit tragicznej miłości silniejszej niż śmierć.

2. Stańczyk

• Do kogo przychodzi: Do Dziennikarza (Rudolfa Starzewskiego).
• Kim był za życia: Nadworny błazen ostatnich Jagiellonów, symbol mądrości politycznej i troski o dobro Polski.
• Co opowiada / oznacza: Wręcza Dziennikarzowi Kadetusz (laskę klauna/błazna), każąc mu nią „mącić narodową wodę”. Krytykuje trwożliwość i bierność inteligencji oraz politykę zachowawczą (lojalizm wobec zaborców).
• Co symbolizuje: Mądrość polityczną, troskę o Ojczyznę, a także wyrzuty sumienia inteligencji i jej duchowy marazm.

3. Rycerz (Zawisza Czarny)

• Do kogo przychodzi: Do Poety (Kazimierza Przerwy-Tetmajera).
• Kim był za życia: Zawisza Czarny z Garbowa – wzór rycerskich cnót, bohater bitwy pod Grunwaldem.
• Co opowiada / oznacza: Domaga się od Poety czynu i twórczości pełnej energii, przypominając o potędze dawnej Polski. Odsłania przy tym pustkę i poezję dekadencką.
• Co symbolizuje: Dawną chwałę i potęgę militarną Polski, honor oraz marzenie o wielkim, porywającym narodowym czynie.

4. Hetman (Ksawery Branicki)

• Do kogo przychodzi: Do Pana Młodego (Lucjana Rydla).
• Kim był za życia: Ksawery Branicki – jeden z przywódców konfederacji targowickiej, zdrajca ojczyzny.
• Co opowiada / oznacza: Przypomina o szlacheckiej pysze, fałszu i zdradzie. Wyśmiewa chłopomanię Pana Młodego, nazywając jego ślub z chłopką zdradą własnej stanowej tradycji i pozerstwem. Przychodzi w otoczeniu chóru diabłów i szukających złota chciwych psów.
• Co symbolizuje: Zdradę narodową, pychę magnacką oraz fałsz poezji chłopomańskiej.

5. Upiór (Jakub Szela)

• Do kogo przychodzi: Do Dziada (reprezentanta chłopstwa).
• Kim był za życia: Jakub Szela – przywódca krwawej rabacji chłopskiej z 1846 roku.
• Co opowiada / oznacza: Pojawia się zakrwawiony, prosi o wodę, by zmyć krew szlachty. Przypomina o krwawej historii relacji między szlachtą a chłopstwem, ukazując, że konflikt stanowy wciąż nie został zatarty.
• Co symbolizuje: Pamięć o rabacji chłopskiej, chęć zemsty, nieufność i głęboki, nieprzezwyciężony podział między inteligencją a chłopstwem.

6. Wernyhora

• Do kogo przychodzi: Do Gospodarza (Włodzimierza Tetmajera).
• Kim był za życia: Legendarny kozacki wieszcz i prorok.
• Co opowiada / oznacza: Przynosi zapowiedź odrodzenia Polski i wzywa do ogólnonarodowego powstania. Wręcza Gospodarzowi Złoty Róg, dając mu rozkaz zwołania ludu i przygotowania do walki.
• Co symbolizuje: Ideę niepodległościową, wiarę w odrodzenie Ojczyzny oraz potrzebę wspólnego, zjednoczonego czynu zbrojnego.