II Wojna Światowa: Daty, Strony Konfliktu, Przyczyny i Kampania Wrześniowa 1939

1. Lata trwania II wojny światowej oraz wydarzenia początkowe i kończące

• Data dzienna rozpoczęcia: 1 września 1939 (Atak Niemiec na Polskę)
• Data dzienna zakończenia: 2 września 1945 (Kapitulacja Japonii)
• Wydarzenia:
  • Rozpoczęcie: Atak Niemiec na Polskę
  • Zakończenie: Kapitulacja Japonii

2. Strony konfliktu w II wojnie światowej

• Blok państw utworzony wokół III Rzeszy (Państwa Osi):
  • Włochy
  • Niemcy
  • Japonia
• Koalicja państw antyhitlerowskich (Alianci):
  • Wielka Brytania
  • USA
  • ZSRR

3. Trzy przyczyny wybuchu II wojny światowej

• Narodziny i rozwój totalitaryzmów głoszących hasła ekspansjonistyczne (nazizmu, faszyzmu i komunizmu).
• Niezdecydowana postawa mocarstw europejskich (Wielkiej Brytanii i Francji) zezwalających Niemcom na łamanie postanowień traktatu wersalskiego.
• Nawiązanie współpracy pomiędzy Niemcami, Włochami i Japonią oraz powstanie osi Berlin–Rzym–Tokio.

4. Bilans II wojny światowej (trzy fakty)

• Zginęło lub zaginęło ponad 55 mln ludzi, a 35 mln zostało rannych.
• Zniszczono setki miast, w tym niektóre, jak Warszawę, Drezno czy Nagasaki, niemal całkowicie.
• Ogółem w II wojnie światowej wzięło udział 61 państw.

5. Plany wojenne Polski i Niemiec na wrzesień 1939 roku

• Polski plan „Z” (Zachód): Zakładał obronę całej granicy polsko-niemieckiej i działania opóźniające w celu ochrony kluczowych regionów (Pomorze, Wielkopolska, Śląsk) aż do nadejścia ofensywy sojuszników.
• Niemiecki plan „Fall Weiss”: Przewidywał błyskawiczne oskrzydlenie i rozbicie głównych sił polskich jeszcze po lewej stronie Wisły, uzupełnione prowadzeniem wojny totalnej wymierzonej przeciw sile żywej przeciwnika, zapleczu i ludności cywilnej.
• Stosunek sił: Niemcy miały zdecydowaną przewagę w szybkości, sile ognia oraz liczebności samolotów i czołgów.

6. Porównanie potencjału Polski i Niemiec na wrzesień 1939 roku

• Liczebność i siła wojsk: Niemcy mieli 1,5 mln żołnierzy, Polska ok. 960 tys. (wyraźna przewaga niemiecka).
• Taktyka: Niemiecka doktryna Blitzkriegu (wojny błyskawicznej) zaskoczyła Polskę.
• Uzbrojenie: Polska posiadała nowoczesny sprzęt, ale w zbyt małych ilościach w porównaniu do Niemiec.

7. Wybrane armije i dowódcy we wrześniu 1939 roku

Polska

• Samodzielna Grupa Operacyjna „Wybrzeże” – płk Stanisław Dąbek
• Armia „Poznań” – gen. Tadeusz Kutrzeba
• Armia „Łódź” – gen. Juliusz Rómmel

Niemcy

• Grupa Armii „Południe” – gen. Fedor von Bock:
  • 8 Armia – gen. Johannes Blaskowitz
  • 10 Armia – gen. Walter von Reichenau
  • 14 Armia – gen. Wilhelm List
• Grupa Armii „Północ” – gen. Fedor von Bock / gen. Walther von Brauchitsch (dowódca całości, dowódca grupy gen. Fedor von Bock / w tekście źródłowym: Friedrich von Runstedt – uwaga: formalnie Gerd von Rundstedt):
  • 3 Armia – gen. Georg von Küchler
  • 4 Armia – gen. Günther von Kluge

8. Trzy wydarzenia kampanii wrześniowej

• Nieudana próba zdobycia Warszawy z marszu przez niemieckie wojska pancerne (8 września).
• Kapitulacja Warszawy, której obroną kierowali gen. Juliusz Rómmel i prezydent miasta Stefan Starzyński (28 września).
• Upadek twierdzy Modlin, stanowiącej zaplecze Warszawy od strony Prus Wschodnich i bronionej przez wojska gen. Wiktora Thommée (29 września).

9. Trzy skutki kampanii wrześniowej (bilans)

• Podział terytorium Polski: Polska została zajęta i podzielona przez Niemcy oraz ZSRR.
• Wysokie straty ludzkie i materialne: Zginęło wielu żołnierzy, a setki tysięcy trafiły do niewoli.
• Opóźnienie działań Niemiec na Zachodzie: Polski opór zmusił Hitlera do przesunięcia ataku na państwa zachodnie, co dało cenny czas Wielkiej Brytanii.