II wojna światowa: kluczowe daty, pojęcia i postacie

Daty

• 1 września 1939 r. – rozpoczęcie II wojny światowej
• 1 września 1939 r. – obrona Poczty Polskiej w Gdańsku
• 1–7 września 1939 r. – obrona Westerplatte
• 7–10 września 1939 r. – bitwa pod Wizną
• 28 września 1939 r. – kapitulacja Warszawy
• 2 października 1939 r. – kapitulacja Helu
• lipiec–październik 1940 r. – bitwa o Anglię
• 22 czerwca 1941 r. – niemiecki atak na ZSRS
• 7 grudnia 1941 r. – japoński atak na Pearl Harbor
• lato 1942 r. – luty 1943 r. – bitwa o Stalingrad
• 19 kwietnia 1943 r. – powstanie w getcie warszawskim
• 6 czerwca 1944 r. – desant aliancki na plaże Normandii (we Francji)
• 2 maja 1945 r. – zdobycie Berlina przez Armię Czerwoną
• 8 maja 1945 r. – podpisanie przez III Rzeszę aktu bezwarunkowej kapitulacji
• 8 maja 1945 r. – zakończenie II wojny światowej w Europie
• 6 sierpnia 1945 r. – zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę
• 9 sierpnia 1945 r. – zrzucenie bomby atomowej na Nagasaki
• 2 września 1945 r. – kapitulacja Japonii; zakończenie II wojny na świecie
• listopad–grudzień 1943 r. – konferencja w Teheranie
• luty 1945 r. – konferencja w Jałcie
• lipiec/sierpień 1945 r. – konferencja w Poczdamie
• 1939–1945 – lata II wojny światowej

Pojęcia

• Dziwna wojna – sytuacja polegająca na zaprzestaniu działań zbrojnych po formalnym wypowiedzeniu przez Francję i Wielką Brytanię wojny III Rzeszy;
• Getto – odizolowana i strzeżona część miasta, w której przymusowo osiedlano ludność żydowską z danego terenu;
• Wojna błyskawiczna – szybkie uderzenie zmasowanymi siłami zbrojnymi w wybrane strategiczne miejsca w danym kraju;
• Obóz koncentracyjny – miejsce przymusowego odosobnienia i niewolniczej pracy, a z czasem również eksterminacji;
• Eksterminacja – wyniszczenie, masowa zagłada ludzi; ludobójstwo;
• Holocaust – zagłada Żydów w czasie II wojny światowej;
• Wojna zimowa – konflikt radziecko-fiński w latach 1939–1940;
• Ruch oporu – działania podejmowane w celu walki przeciwko okupantowi (np. działalność partyzantów);
• Kolaboracja – działania podejmowane w celu współpracy z władzami okupacyjnymi;
• Pacyfikacja – masakra ludności cywilnej; Niemcy dokonywali pacyfikacji w latach 1939–1945;
• Alianci – państwa należące do koalicji antyhitlerowskiej;
• Państwa osi – koalicja, której głównymi mocarstwami były Niemcy, Włochy i Japonia; pozostałymi sojusznikami osi były: Węgry, Rumunia, Słowacja, Bułgaria, Chorwacja;
• Kamikadze – japońscy piloci specjalnych jednostek wojskowych, którzy w czasie II wojny światowej przeprowadzali samobójcze ataki na siły aliantów, głównie amerykańskie okręty wojenne;
• Wielka Trójka – przywódcy najważniejszych państw koalicji antyhitlerowskiej, biorący udział w konferencjach w Teheranie i Jałcie: Winston Churchill – premier Wielkiej Brytanii, Franklin Delano Roosevelt – prezydent Stanów Zjednoczonych, Józef Stalin – przywódca ZSRS. Na konferencji w Poczdamie Roosevelta (zmarłego kilka miesięcy wcześniej) zastąpił Harry Truman, a Winstona Churchilla w trakcie obrad zastąpił nowy premier Wielkiej Brytanii Clement Attlee;
• Ład (porządek) jałtański – ład (porządek) powstały w wyniku ustaleń konferencji w Jałcie i Poczdamie;

Postacie

• Tadeusz Kutrzeba – generał, dowódca armii;
• Erwin Rommel – niemiecki generał, dowódca Afrika Korps;
• Franklin Delano Roosevelt – prezydent USA, reprezentował swój kraj na konferencjach w Teheranie i Jałcie;
• Bernard Montgomery – brytyjski dowódca, walczył w Afryce Północnej i we Włoszech;
• Franciszek Kleeberg – polski generał, dowódca SGO „Polesie” w bitwie pod Kockiem;
• Stefan Starzyński – prezydent Warszawy, we wrześniu 1939 r. został komisarzem cywilnym obrony stolicy;
• Winston Churchill – brytyjski premier (w trakcie konferencji w Poczdamie został zastąpiony przez nowego premiera – Clementa Attlee);
• Dwight Eisenhower – amerykański generał, dowódca lądowania sił alianckich w Normandii, późniejszy prezydent USA;
• Hermann Göring – jeden z czołowych przywódców III Rzeszy, dowódca Luftwaffe (sił powietrznych III Rzeszy);
• Iwan Koniew – radziecki dowódca frontu białoruskiego i wojsk radzieckich w czasie oblężenia Berlina;
• Irena Sendlerowa – uratowała od zagłady niemal 2,5 tys. żydowskich dzieci;
• Rodzina Ulmów – Józef i Wiktoria Ulmowie ze wsi Markowa pod Łańcutem wraz z szóstką dzieci (siódme dziecko pani Wiktorii było w drodze).