XIX. mendeko Inperio Handiak eta AEBetako Sezesio Gerra

Austro-Hungariar Inperioa: Monarkia Duala

Mugimendu independentistak eta nazionalistak etengabeko mehatxuak izan ziren. Inperioa bi gune nagusitan banatzen zen: Austria (alemaniar kultura) eta Hungaria (magyar kultura). Frantzisko Josef I.ak gobernatu zuen inperioa, absolutismo politikoarekin (monarkia duala). Kanpo harremanetarako ministerioa eta finantza ministerioa komunean zeuzkaten, baina bakoitzak parlamentu propioa zuen.

Aniztasun etniko eta kulturala

• Austria: Alemaniarrak, poloniarrak, txekiarrak, italiarrak, erruteniarrak eta ukrainarrak.
• Hungaria: Errumaniarrak, hungariarrak, kroaziarrak, serbiarrak eta bosniarrak.

Errusiako Inperioa: Hedapena eta Autokrazia

1815etik aurrera, Errusiako Inperioak lurralde-hedapen izugarria izan zuen hiru norabidetan:

• Ekialde Urrunerantz: Mantxuria eta Sajalin.
• Hegoalderantz: Turkestan eta Iran.
• Mendebalderantz: Finlandia eta Polonia.

Inperioaren barruan aniztasun handia zegoen (georgiarrak, armeniarrak, azerbaijandarrak, ukrainarrak, bielorrusiarrak, letoniarrak, lituaniarrak eta estoniarrak). Erregimen autokratikoa nagusi zen:

• Alexandro II.a: Joputza indargabetu eta industrializazioa bultzatu zuen. Oposizio taldeen aurkako errepresioa egin zuen, eta atentatu batean hil zuten.
• Alexandro III.a: Zerga-erreformak egin eta industrializazioa (ehungintza eta metalurgia) bultzatu zuen.
• Nikolas II.a: Errepresio politikoarekin jarraitu zuen; Japoniaren aurkako gerrako porrotak nahigabea sortu zuen populazioaren artean.

Turkiako Inperio Otomandarra

Otomandar gobernu zentrala oso ahula zen. Estatu teokratikoa zen, non subiranoak bi kargu zituen: Sultana (agintari politikoa) eta Kalifa (agintari erlijiosoa). Bi erlijio nagusi zeuden: musulmanak eta kristauak.

Turkiar Gazteak, estatu teokratikoaren aurka zeudenak, mendebaldeko estilo liberaleko gobernua nahi zuten eta estatu-kolpea eman zuten. Ekonomikoki baliabide gutxi zituzten, eta Erresuma Batuarekiko eta Frantziarekiko finantza-menpekotasuna zuten.

AEBetako Sezesio Gerra

Esklabotasunaren arazoak garrantzi handia izan zuen Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko gatazkan. Mendebalderantz egindako hedapenak areagotu egin zituen antiesklabisten eta esklabisten arteko tirabirak.

Abraham Lincoln antiesklabista ezaguna Estatu Batuetako presidente izendatzeak krisialdia ekarri zuen. Hegoaldeko estatuek (Tennessee, Arkansas, Ipar Carolina eta Virginia izan ezik) Ameriketako Estatuen Konfederazioa sortu zuten, Sezesio Gerra hasiz. Iparraldea nagusitu zen demografiari eta ekonomiari zegokienez, eta horren ondorioz, Estatu Batuak nazio bateratu bihurtu ziren.