Zarządzanie w organizacji: funkcje, struktury i teorie motywacji

Pionierzy zarządzania

1. Robert Owen

Wprowadził lepsze warunki pracy, wyższy minimalny wiek dla zatrudnionych dzieci, posiłki pracownicze i krótszy czas pracy.

2. Charles Babbage

Konstruktor mechanicznego kalkulatora, wprowadził taśmę produkcyjną, prototyp dzisiejszej linii montażowej.

3. Henry Ford

Na jego sukces składały się następujące zasady:

• produkcja masowa, oparta na daleko idącym podziale pracy,
• płaca,
• brak hierarchii.

Istota zarządzania

Zarządzanie to zestaw działań obejmujących planowanie i podejmowanie decyzji, organizowanie, przewodzenie skierowanych na zasoby organizacji i wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób sprawny i skuteczny.

Funkcje zarządzania

• planowanie
• organizowanie
• kierowanie (motywowanie)
• kontrolowanie

Rodzaje zasobów

• zasoby rzeczowe (materialne)
• zasoby ludzkie
• zasoby finansowe
• zasoby informacyjne

Etapy projektowania organizacji

1. Podział zadania głównego (celu) organizacji na zadania cząstkowe,
2. Grupowanie zadań w stanowisku pracy,
3. Grupowanie stanowisk pracy,
4. Określanie powiązań między jednostkami i grupami (władza).

Kluczowe pojęcia

Koordynacja to sposób powiązania ze sobą jednostek organizacyjnych i ludzi w organizacji.

Formalizacja oznacza stan, w którym wszystkie procesy organizacji są zapisane w formie polityk, regulaminów, instrukcji, procedur itd.

Jedność rozkazodawstwa to zasada, według której każdy pracownik powinien podlegać jednemu przełożonemu.

Centralizacja to proces systematycznego utrzymywania władzy i autorytetu na wyższych szczeblach organizacyjnych.

Decentralizacja polega na systematycznym delegowaniu (przekazywaniu) władzy i autorytetu na niższe szczeble organizacyjne.

Dyferencjacja to proces powstawania komórek organizacyjnych jako reakcji na czynniki otoczenia.

Integracja to proces scalania komórek organizacyjnych wymuszony przez realizację jednolitej strategii organizacji w otoczeniu.

Cykl życia organizacji według R.H. Milesa

1. Narodziny – tworzenie nowej organizacji, powołanie jej do życia,
2. Młodość – duża dynamika wzrostu, zwiększenie obszarów organizacji,
3. Wiek średni – stopniowy, ale wyraźny wzrost organizacji,
4. Dojrzałość – osiągnięcie stabilizacji na wysokim poziomie.

Rodzaje struktur organizacyjnych

1. Struktura liniowa – podstawą do jej stworzenia jest zasada jedności rozkazodawstwa, mówiąca, że każdy podwładny może mieć tylko jednego przełożonego.
2. Struktura funkcjonalna – opiera się na zasadzie specjalizacji kierowniczej.
3. Struktura macierzowa – konstruowana na zasadzie dwuwymiarowego grupowania:
   • kolumny są odpowiednikami stałych, powtarzalnych funkcji,
   • wiersze oznaczają nietypowe, zmieniające się okresowo zadania, produkty, projekty lub przedsięwzięcia.
4. Struktura projektowa – tworzy się wokół konkretnych projektów.

Dwuczynnikowa teoria motywacji F. Herzberga

A) Motywatory

Związane z samą pracą, jej treścią, istotą i możliwościami rozwoju zawodowego pracownika: osiągnięcia, awanse, uznanie, treść pracy, możliwość rozwoju osobistego, odpowiedzialność.

B) Czynniki higieny (utrzymujące)

Związane z warunkami zewnętrznymi, w jakich wykonywana jest praca, ze środowiskiem pracy: polityka przedsiębiorstwa i zarządzanie, nadzór, stosunki z przełożonymi, z innymi kierownikami i podwładnymi, wynagrodzenie, pewność pracy, życie osobiste, warunki pracy.