Errenazimendua: ezaugarri nagusiak eta esamolde, erderakada eta gramatika-oinarriak

Errenazimenduaren ezaugarri orokorrak

Helburua greziar-erromatar arte klasikoaren mailara iristea zen.
Gizakiaren neurrira itzultzen ahalegindu ziren: Errenazimentuko gizakiak pentsalari klasikoak, aurrerakuntza zientifikoak eta asmakuntza handiak ezagutzen zituen, eta unibertsoaren erdigune sentitu zen (antropozentrismoa).
Unibertsoaren, pentsamenduaren eta artearen ikuspegi unitarioa zuten.
Unibertsoan gertatzen zen guztia arrazoitu egin zitekeen, mundua arrazonagarria delako.
Mundu-ikuskera berri bat sortu zen, heliozentrismoa, eta geozentrismoa baztertu zuten.
Mezenas edo babesleek Errenazimentuko artea eta kultura bultzatu zituzten (Florentziako Medici familiak, Erromako Julio II.a aita santuak...).
Artista anonimoa desagertu eta izen-abizeneko jenioa sortu zen.
Izaera sekularra (laikoa) izan arren, Errenazimenduak ez zuen kristau-erlijioa albo batera utzi, eta bere munduaren ikuspegian barneratu zuen.
Inprentaren sorrerak kultura demokratizatu zuen (Gutenbergek 1440an asmatua).
Herri-hizkuntzak indartu eta liburuak hizkuntza horietan idazten hasi ziren.
Pentsamenduaren arloan, arrazoiaren autonomia aldeztu zen fedearen aurrean, eta pentsatzeko askatasuna erraztu zuen horrek.
Arrazoiaren autonomiarekin, humanismoa ere agertu zen. Gizakia gogoetaren erdigune bilakatu, eta antzinateko ideiak berpiztu ziren.

Dagoeneko amaituta dago filma (ziur) / Honezkero amaituta egongo da filma (zalantza)

Egon	Etorri	Ibili	Joan
nago / nengoen	nator / nentorren	nabil / nenbilen	noa / nindoan	t / da - niri
dago / zegoen	dator / zetorren	dabil / zebilen	doa / zihoan	o - hari
gaude / geunden	gatoz / gentozten	gabiltza / genbiltzan	goaz / gindoazen	gu - guri
zaude / zeunden	zatoz / zentozen	zabiltza / zenbiltzan	zoaz / zindoazen	zu - zuri
zaudete / zeundeten	zatozte / zentozten	zabiltzate / zenbiltzaten	zoazte / zindoazten	zue - zuei
daude / zeuden	datoz / zetozen	dabiltza / zenbiltzan	doaz / zihoazten	e - haiei

Behin esan nuen inozokeria hori, baina geroztik aitortu dut neure errua → inozokeria esan BAnuen ERE, geroztik aitortu dut nir errua

Esaera	Berridazketa
Ardoa hartzen ahaztu zait → ardorik hartzea baino ez zait ahaztu	Idazten duzunean → idatzitakoan
Jateko zerbait erosteko → zerbait eros zezan	Esertzen dira eta… → eseri ahala
Borroka legezkotzat jotzen du → borrokari legezko deritzo	Erretzeko baimena eman zion → erretzen utzi zion
Ez da …bakarrik → ez ezik	Duela uste du → duelakoan
Hori esateko zain egoten nintzen → hori noiz esango zain	Ginelakoan → uste dut / pentsatu
Didatelako / -n → susmoa, seinale, zurrumurru, ez dakizu ziur	Erosi nuen → erosiriko
Herrian urrea aurkitu dut → … non urrea aurkitu nuen	Oparitutako → oparitu duzun