Figuras Clave da Cultura Galega: Ánxel Fole e Valentín Paz Andrade

Ánxel Fole (1903-1986): Vida e Obra

Naceu en Lugo en 1903, cidade á que estivo moi ligado. Estudou Dereito en Valladolid, Santiago e Madrid. Durante a Guerra Civil, estivo fortemente ligado ao Partido Galeguista. Debido á represión, tivo que marchar ás Terras do Courel e do Incio. En 1953, regresou a Lugo. Traballou como xornalista no xornal “El Progreso”, onde desenvolveu un amplo labor cultural paralelo ao seu traballo como narrador. Faleceu en 1986.

Obra Narrativa

A súa obra narrativa divídese en catro volumes:

• Primeira Etapa: O Mundo Rural

  Inclúe “A luz do candil” (1953) e “Terra Brava” (1955). Ambientadas nas Terras do Courel e do Incio, presentan estruturas narrativas semellantes, con relatos que evocan as conversas ao redor da lareira.

• Segunda Etapa: O Mundo Urbano

  Comprende “Contos da néboa” (1973) e “Historias que ninguén cre” (1981). Trasládanse ao mundo urbano de Lugo, incorporando elementos do conto de medo e misterio, con tramas de misterio e aventura, e un ton de humor.

A súa prosa caracterízase por unha lingua rica e enxebre, salpicada de barbarismos e dialectalismos, presentándose a miúdo como a figura dun contador de contos.

Un Relato de Galicia Máxica e Popular

Nos seus contos, Ánxel Fole mestura a realidade material e concreta de Galicia coa súa cultura espiritual, retratando unha Galicia espiritual e máxica a través de:

• Experiencias parapsicolóxicas.
• Crenzas tradicionais.
• Supersticións de raíz relixiosa.

A súa narrativa caracterízase polos trazos estilísticos e estruturais propios da narración oral tradicional.

Elementos Narrativos Característicos

• Fórmulas de apertura.
• Narración en espiral.
• Conclusión conceptual de carácter didáctico.
• A voz narradora preséntase como testemuña.

Elementos Lingüísticos

• Abundante uso de refráns.
• Barbarismos e dialectalismos.

Valentín Paz Andrade (1898-1977): Unha Figura Multifacética

Naceu en Lérez en 1898 e estudou xornalismo en Santiago. En 1922, publica e dirixe o xornal “Galicia”, no que se aprecia un espírito liberal, independente e galeguista. En 1926, dedícase á avogacía. Participa no anteproxecto do Estatuto de Galicia. Comeza a súa produción poética en 1939.

En 1968, publica o poemario “Sementeira do vento” e, na década seguinte, “La marginación en Galicia”. En 1976, publica “A comisión dos Dez” e, en 1979, “Con chaves de sombra”. Faleceu en 1977.

A Súa Faceta Política

Contacta coa política a través das Irmandades da Fala e de Castelao. En 1931, xorde en Pontevedra o Partido Galeguista. En 1976, forma parte da Comisión dos Dez que negocia co goberno de Adolfo Suárez. En 1979, é elixido senador por Pontevedra.

A Súa Faceta Como Ensaísta

A súa temática baséase na economía, historia, etnografía e lingua. A súa obra de referencia é “Galicia como tarea”, onde salientan os aspectos económicos, demográficos e culturais de Galicia. Dentro da etnografía e a lingua, salientan os temas brasileiros. Andrade considerou que o iberismo presente en “A galeguidade na obra de Guimaraes Rosa” é, en realidade, galeguismo.

A Súa Faceta Empresarial

Mostrou unha gran preocupación pola realidade socioeconómica de Galicia (especialmente a pesca e o investimento industrial). Foi proclamado pola ONU como o primeiro experto español en misións internacionais de capacitación pesqueira en países hispanoamericanos. Redactou o primeiro tratado sobre principios de economía pesqueira en 1954. Foi o promotor de empresas como Pescanova, Banco Industrial Galego e Petrogasa.

A Súa Obra Poética

• “Pronto matricial” (1955): Un canto eléxico á esperanza. En seis dos poemas, evoca a morte de Castelao.
• “Sementeira do vento” (1968): Un canto á paisaxe, á xente galega, ao exilio e ao amor ausente (considerado un breviario do patriotismo galego).
• “Cen chaves de sombra” (1979): Componse de catro partes que se complementan dentro dunha variedade temática (con referencias a Curros, Pondal e Amado Carballo).
• “Cartafol de homenaxe a Ramón Otero Pedrayo” (1985): no que inclúe as composicións dedicadas a este autor.

A Súa Obra Epistolar

A súa obra “Epistolar” ofrece unha ampla cronoloxía da vida de Andrade. Recolle cartas entre el e personaxes significativos de Galicia, o que contribúe a coñecer a súa idea de Galicia.

A Súa Traxectoria Xornalística

En 1922, dirixe “O Diario de Vigo”, un xornal de ideoloxía galeguista con aspiración á modernidade, de carácter europeísta, innovador e comprometido. Tomou as rendas da revista “Industrias Pesqueiras”, nacida en 1927, na que se daban a coñecer as novidades do sector para propiciar o desenvolvemento da actividade industrial. Preocupado pola lingua, creou unha lusofonía como ponte para difundir a cultura galega en Portugal e Brasil.

A Relación con Castelao

Foi Andrade quen convenceu a Castelao para converterse en guieiro do Galeguismo. Ambos aparecen ligados en acontecementos políticos clave. Andrade noméao con frecuencia na súa obra.