A Literatura Medieval Galego-Portuguesa: Cantigas e Prosa

Cantiga de Escarnio e Maldicir

Introdución

Son poemas satíricos e burlescos, onde os trobadores critican a sociedade medieval sen facer distinción de clase social ou de profesión. A través da ironía, do sarcasmo ou da burla, son criticados os infanzóns, as soldadeiras, as monxas, os cregos e, incluso, os propios trobadores.

Tipos

• Cantigas de Escarnio

  Aquelas en que se critica algo ou alguén de forma encuberta e irónica, con dobres sentidos.

• Cantigas de Maldicir

  Aquelas en que a burla se fai mediante unha linguaxe directa e explícita.

Orixe

Débese á combinación dun xénero popular galego que aínda pervive actualmente, as composicións satíricas de entroido, e un xénero burlesco provenzal, o sirventés.

Tema

O seu obxectivo era satirizar diferentes aspectos da sociedade daquela época.

Tipos de Sátira

• Sátira Social

  Faise burla de todas as clases sociais sen excepción. É moi recorrente a crítica aos chamados infanzóns, fidalgos de menor categoría que son satirizados por aparentaren ser de clase social alta a pesar de estaren arruinados.

• Sátira Política

  Ridiculízase a covardía dos nobres cristiáns na guerra contra os musulmáns.

• Sátiras Sexuais

  Son escenarios contra monxas, cregos e soldadeiras por manteren relacións sexuais.

• Sátira Literaria

  Búrlanse dos principais tópicos das cantigas de amor e amosan unha forte crítica contra outros trobadores pola falta de pericia creativa.

• Sátira Moral

  Critícanse determinados vicios da época, como a mentira ou a corrupción.

Recursos Formais

Non presentan diferenzas formais coas cantigas de amigo e de amor: hai de refrán e de mestría. Para identificalas, debemos fixarnos no contido, xa que non rexistran ningunha palabra que funcione como marca de xénero.

Cantiga de Santa María

Introdución

Conxunto de 427 cuxo obxectivo é loar a Virxe María. Realizado baixo a dirección do rei Afonso X o Sabio, que tamén é o autor dun bo número delas. As coleccións de milagres en lingua latina comezaron no século VI, mais foi no XI cando a Igrexa potenciou o culto á Virxe María como protectora dos cabaleiros que marchaban ás cruzadas contra os árabes, agora xa en linguas romances. O obxectivo era duplo: relixioso e propagandístico de determinados santuarios.

Tipos de Cantigas de Santa María

• Cantigas Líricas ou de Loor

  Son 66 textos de loanza á Virxe María escritos ao xeito das cantigas de amor, empregando tópicos propios destas. Servían de acompañamento ás celebracións eclesiásticas.

• Cantigas Narrativas ou de Milagres

  Relatan un milagre da Virxe e teñen intención didáctica. Comezan cun conxunto breve de versos que resumen a ensinanza da cantiga e serven de refrán; aparece narrado o milagre e, finalmente, acaba coas loanzas á Virxe, moitas veces postas en boca dun pecador arrepentido.

Xéneros Menores da Lírica Medieval

• Pastorelas

  Poemas nos que dialogan unha pastora e un cabaleiro, que lle pide o amor a aquela.

• Tenzóns

  Composicións dialogadas nas que dous trobadores discuten sobre un tema.

• Prantos

  Poemas nos que se loan as virtudes dunha persoa morta, que normalmente foi alguén relevante socialmente.

Prosa Medieval Galego-Portuguesa

Na Idade Media tamén se produciron textos narrativos en lingua galego-portuguesa. Traducións de novelas escritas noutras linguas.

Períodos de Traducións

• Prosa Galego-Portuguesa (séculos XIII e XIV)

  Novelas cabaleirescas de tema artúrico.

• Prosa Galega (finais do século XIV e século XV)

  Obras de tres temáticas: sobre a guerra de Troia, sobre os milagres de Santiago e libros de historia.