Orixes do Movemento Obreiro en España: Condicións e Primeiras Loitas

Orixes e Desenvolvemento do Movemento Obreiro en España

Contexto e Condicións de Vida

O movemento obreiro é un fenómeno unido ao desenvolvemento industrial no contexto do sistema político liberal e da economía capitalista. En España, este fenómeno comeza entre finais da terceira década e comezos da cuarta do século XIX, cun atraso considerable con respecto a Inglaterra e algo menos a Francia. En todo caso, o seu desenvolvemento vai acompañado dunha secuela de transformacións sociais que, aínda que menos xeneralizada e intensa que na Europa atlántica, leva consigo un importante transvasamento campo-cidade no que milleiros de obreiros asalariados se concentran ao pé dos grandes e medianos centros industriais do territorio español.

As condicións destas primeiras vagas de obreiros sufrían unha explotación atroz:

• Xornadas laborais de 12 e 16 horas diarias.
• Salarios baixísimos.
• Un réxime de traballo estritamente vixiado.
• Unha vida recluída en barrios miserentos, carentes de medidas hixiénicas e sanitarias.

Polo demais, debido aos baixos salarios, debían traballar homes, mulleres e nenos desde os sete anos, o que exclúe calquera forma de escolarización, coa secuela dun notable embrutecemento cultural.

As Primeiras Manifestacións: O Ludismo

Nestas condicións nacen conflitos entre os patróns e os obreiros, conflitos cuxas características irán evolucionando co tempo, desde os primeiros movementos ata a época das grandes organizacións obreiras. O ludismo corresponde á primeira etapa do Movemento Obreiro, caracterizada pola ausencia dunha doutrina social que explique as relacións entre patróns e obreiros, a ausencia de organizacións obreiras e dun recoñecemento dos obreiros sobre o seu propio ser de clase. Por iso, as reivindicacións son confusas e os actos de protesta, desorganizados, desesperados e irracionais, desviando a súa ira contra as máquinas. En España, actos desta natureza vémolos en:

• Alcoi (1821)
• A fábrica de Bonaplata en Barcelona (1835)
• A fábrica de tabacos da Coruña (1857)

Cara a unha Conciencia de Clase

Pero a medida que avanza o século, empezan a aparecer escritos de tema social relacionados coa explotación da clase traballadora. Son os socialistas utópicos, como Sebastián Abreu en España. As masas obreiras, por outra parte, decátanse, por un lado, de que a destrución de máquinas non leva a ningures e, por outro, de que os seus inimigos son os patróns, aos que deben presionar para acadar concesións en canto a xornadas máis curtas, salarios máis elevados e un réxime de vida e traballo máis dignos. Descobren tamén