A Resistencia Cultural Galega: Renacemento e Legado no Franquismo Tardío (1963-1975)

A Reactivación da Cultura Galega no Franquismo Tardío (1963-1975)

A terceira etapa (1963-1975) do réxime franquista caracterizouse por unha certa apertura, acompañada dun cativo desenvolvemento económico. Neste período, a cultura galega experimentou un notable impulso, sentando as bases para a súa revitalización.

Marcos Fundamentais da Recuperación Cultural

• Revista Grial: En 1963, autorízase de novo a publicación da revista Grial, que se convertería na canle principal da cultura galega nas décadas seguintes.
• Día das Letras Galegas: A Real Academia Galega pon en marcha a celebración do Día das Letras Galegas, un evento que permitiu unha significativa popularización da literatura en galego.
• Asociacións Culturais: Xorden as primeiras asociacións culturais, escasamente toleradas polo franquismo, como O Facho, O Galo ou a Asociación Cultural. Estas entidades defenderon o emprego do galego mediante a organización de:
  • Conferencias e mesas redondas
  • Recitais e programas radiofónicos
  • Cursos de lingua e premios literarios
• Novas Editoriais: Igualmente, créanse novas casas editoriais, como Edicións do Castro, fundamentais para a difusión da produción literaria e ensaística en galego.
• Articulación Política e Social: Paralelamente, a oposición democrática vaise articulando na clandestinidade e fúndanse varios partidos nacionalistas. A partir de 1969, as mobilizacións do alumnado universitario e da clase obreira gañan pulo.
• Ensino do Galego: No curso 1965-1966, o galego comeza a estudarse na universidade por primeira vez na historia. Ademais, a Lei Xeral de Educación de 1970 recoñece por primeira vez a posibilidade de estudar galego nos centros de ensino.

O Proxecto Galaxia e a Reactivación Cultural

A creación da Editorial Galaxia foi o rostro visible do intento de reactivar a nosa cultura por parte dos galeguistas que permaneceron no interior. Á cabeza deste proxecto estaba Ramón Piñeiro, quen exerceu un papel decisivo como mobilizador cultural e animou a moitos outros a escribir en galego. Pódese dicir que a fundación de Galaxia foi un dos acontecementos máis importantes da historia da nosa literatura.

Arredor desta editorial reuniuse un grupo de personalidades que formaban parte do que se deu en chamar Xeración Galaxia. Este colectivo compartía unha impresionante labor de revitalización da nosa cultura e un profundo interese polo ensaio, centrado en temas asociados á identidade galega. O propio Ramón Piñeiro publicou un conxunto de ensaios de grande interese.

Estes autores conseguiron facer realidade un obxectivo que semellaba moi difícil de acadar en pleno franquismo: a reactivación da cultura e literatura galegas dentro do territorio, nunha época na que aínda continuaba a represión e a necesidade de autocensura.