O Rexurdimento: O Renacer Cultural e Literario de Galicia no Século XIX

O Rexurdimento: O Renacer Cultural e Literario de Galicia

O Rexurdimento foi un movemento cultural, social e literario que se desenvolveu na segunda metade do século XIX.

• Co obxectivo de dignificar a identidade galega.
• Inaugurouse coa publicación en 1863 da primeira obra escrita integramente en galego, Cantares Gallegos, de Rosalía de Castro, e rematou en 1916.

A Situación da Cultura e da Lingua Galega

A mediados do século XIX apareceron as primeiras publicacións periódicas. Con todo, habería que esperar ata os anos setenta para ver xornais e revistas monolingües en galego.

Xurdiron as primeiras gramáticas e os dicionarios do idioma galego, que evidenciaban o traballo inxente destes intelectuais pola recuperación culta do idioma galego.

Igualmente destacables foron as primeiras editoriais galegas creadas na Coruña (como a Librería Gallega).

A Dignificación da Lingua Galega

No século XVIII xurdiron as primeiras voces que denunciaron a marxinación da lingua galega e os seus falantes. Entre estas voces destacou Frai Martín Sarmiento, quen propuxo medidas como:

• O ensino do galego e en galego.
• A obriga de coñecer e usar a lingua galega para os funcionarios civís e relixiosos destinados a Galicia.

No século XIX naceron os primeiros movementos que reivindicaron a identidade diferenciada de Galicia (o provincialismo e o rexionalismo).

Os primeiros autores do Rexurdimento tiveron que recorrer á lingua oral e adaptárona á escrita como puideron, aínda sendo conscientes das súas limitacións. Ante esta necesidade, non tardaron en aparecer os primeiros dicionarios e as primeiras gramáticas.

Rosalía de Castro: Icona do Rexurdimento

Rosalía de Castro destacou como poeta. Publicou en castelán o poemario En las orillas del Sar e en galego as seguintes obras:

• Cantares Gallegos (1863): formada por glosas de cantares populares.
• Follas Novas (1880): de temática intimista e social.

Temáticas de Cantares Gallegos

• Costumista: son poemas de carácter descritivo e narrativo.
• Amorosa: son poemas nos que se expoñen, dende o punto de vista popular, conflitos acontecidos entre namorados.
• Intimista: poemas nos que emerxe a visión pesimista do amor, a dor ou a saudade.
• Social: son poemas de defensa da xustiza social onde se denuncia a emigración, o caciquismo ou a miseria dos labregos.

Estrutura e Temas de Follas Novas

Poemas Destacados de Cantares Gallegos

• "Castellanos de Castilla"
• "Se a vernos, Marica"
• "Quíxente tanto, meniña"
• "Campanas de Bastabales"

Poemas Destacados de Follas Novas

• "Negra sombra"
• "Daquelas que cantan"
• "Prá Habana!"
• "Unha vez tiven un cravo"
• "A xustiza pola man"