Materiaren Propietateak, Indarrak eta Formulazio Kimikoa

Enviado por Comunidad Wikiteka y clasificado en Química

Escrito el en euskera con un tamaño de 3,4 KB

Materiaren Egoerak eta Teoria Zinetikoa

Tenperatura handitzean materia dilatatu eta partikulen mugimendua handitu egiten da. Teoria zinetikoaren arabera, materia partikula txikiz osatuta dago eta hauek etengabe mugitzen dira.

Materiaren Propietateak

  • Solidoak: Forma eta bolumen konstantea dute; ez dira hedatzen ezta konprimatzen ere. Dentsitatea likidoen antzekoa da.
  • Likidoak: Forma aldakorra eta bolumen konstantea dute. Ez dira hedatzen eta oso gutxi konprimatzen dira. Tenperatura handitzean dilatatu egiten dira.
  • Gasak: Forma eta bolumen aldakorra dute. Hedatu eta uzkurtu egiten dira.

Gasen Legeak

  • Boyle-Mariotte: P1 · V1 = P2 · V2 (tenperatura aldatu gabe).
  • Gay-Lussac: P1 / T1 = P2 / T2 (bolumena aldatu gabe).
  • Charles: V1 / T1 = V2 / T2 (presioa aldatu gabe).

Egoera Aldaketak eta Efektuak

Egoera aldaketa nagusiak hauek dira: solido-likido (urtzea), likido-solido (solidotzea), likido-gas (lurruntzea), gas-likido (kondentsazioa) eta solido-gas (sublimazioa).

Indarren efektuei dagokienez:

  • Efektu estatikoa: Gorputza deformatzen da baina ez da tokitik mugitzen.
  • Efektu dinamikoa: Gorputzaren egoera aldatzen du (azeleratu, geldiarazi edo norabidea aldatu).

Indarren Eragin Deformatzailea

Gorputzak deformatzen saiatzen garenean, portaera desberdinak hartzen dituzte:

  • Zurrunak: Ez dira deformatzen (adibidez, harria). Indar handia egitean apurtu egin daitezke, haustura-muga gainditzen denean.
  • Elastikoak: Indar baten eraginez deformatu eta hasierako formara itzultzen dira (adibidez, malgukia). Elastikotasun-muga gaindituz gero, apurtu daitezke.
  • Plastikoak: Deformatu egiten dira eta indarra desagertzean ez dute hasierako forma berreskuratzen.

Formulazio Kimikoaren Oinarriak

Oxidoak

  • Sistematikoa: Aurrizkiak erabiltzen dira (monoxidoa, dioxidoa...), balentziaren arabera sinplifikatu bada.
  • Stock: Oxigenoa ez den elementuaren izena idazten da lehenik, ondoren erabiltzen ari den balentzia zenbaki erromatarretan, eta amaieran "oxido" hitza.

Hidrogenoa duten konposatuak

Hidrogenoa (H) amaieran badago:

  • Sistematikoa: Elementuaren izena aurrizkiekin (di, tri...) eta "hidruro" amaierarekin.
  • Stock: Berdin, baina aurrizkien ordez balentzia jarriz.

Hidrogenoa (H) hasieran badago:

  • Sistematikoa: "Hidrogeno" hitzarekin hasten da eta elementuaren izena "-uro" atzizkiarekin amaitzen da (adibidez, hidrogeno sulfuroa).
  • Stock: "Azido" hitzarekin hasten da eta elementuaren izena "-hidriko" atzizkiarekin amaitzen da (adibidez, azido sulfhidrikoa).

Gatz Binarioak

Oxigenorik eta hidrogenorik ez duten konposatuak dira:

  • Sistematikoa: Aurrizkiak (di, tri...) + metalaren izena + ez-metalaren izena "-uro" amaierarekin.
  • Stock: Metalaren izena + (balentzia) + ez-metalaren izena "-uro" amaierarekin.