Podstawy radiologii: płaszczyzny ciała, pozycje i projekcje w diagnostyce rentgenowskiej

Płaszczyzny ciała

15. Płaszczyzna strzałkowa - dzieli ciało na części położone po prawej i lewej jego stronie.

Płaszczyzna strzałkowa środkowa - dzieli ciało na dwie równe części - prawą i lewą.

Płaszczyzna czołowa - dzieli ciało na części położone z przodu i z tyłu.

Płaszczyzna czołowa środkowa - dzieli ciało na dwie równe części - przednią i tylną.

Płaszczyzna poprzeczna - dzieli ciało na część górną i dolną.

Osłony radiologiczne

Fartuch z gumy ołowiowej, osłona na tarczycę, rękawice ochronne z gumy ołowiowej, osłony na gonady dla kobiet i mężczyzn.

Odległość OF

12. OF - odległość OF (ognisko - film). W większości wykonywanych rentgenogramów odległość ta wynosi 100 cm, z wyjątkiem kilku innych badań, które wykonuje się przy OF 150-180 cm.

Pozycja pacjenta

9. Pozycja - jest to ustawienie ciała pacjenta.

• pozycja anatomiczna
• leżąca na wznak
• leżąca na brzuchu
• leżąca na boku prawym lub lewym
• stojąca
• siedząca
• wisząca
• pozycja skośna

13. Pozycja anatomiczna - pacjent znajduje się w pozycji stojącej z lekko odwiedzionymi ramionami, dłońmi zwróconymi ku przodowi i stopami skierowanymi na wprost.

Kolimator i promień centralny

10. Kolimator - urządzenie stosowane do ograniczania wiązki promieniowania odpowiednio do rozmiarów badanej części ciała.

11. Promień centralny - jest to środek wiązki promieniowania. Powinien być skierowany na centralną część obszaru anatomicznego, który jest przedmiotem badania radiologicznego.

Obraz rzeczywisty i powiększony

16. Obraz rzeczywisty - jest to rentgenogram badanej struktury anatomicznej, która znajduje się bezpośrednio przy kasecie.

Obraz powiększony - jest to rentgenogram badanej struktury anatomicznej, która znajduje się w pewnej odległości od kasety.

Ruchy ciała

• Odwiedzenie - ruch części ciała w kierunku od tułowia na zewnątrz.
• Przywodzenie - ruch części ciała w kierunku tułowia.
• Zgięcie grzbietowe - grzbiet stopy i palce lub ręki z palcami skierowane są ku górze.
• Zgięcie promieniowe - ruch nadgarstka, przy którym ręka oddala się od strony łokciowej przedramienia. Powoduje to zmniejszenie kąta pomiędzy ręką a promieniową stroną przedramienia.
• Zgięcie łokciowe - ruch nadgarstka, przy którym ręka oddala się od strony promieniowej przedramienia. Powoduje to zmniejszenie kąta pomiędzy ręką a łokciową stroną przedramienia.
• Rotacja (wewnętrzna) - rotacja danej części ciała w kierunku linii środkowej ciała.
• Rotacja (zewnętrzna) - rotacja danej części ciała w kierunku na zewnątrz od linii środkowej ciała.
• Pronacja - rotacja przedramienia, przy której część dłoniowa ręki zwrócona jest w stronę filmu.
• Supinacja - rotacja przedramienia, przy której część grzbietowa ręki zwrócona jest w stronę filmu.

Kasety rentgenowskie

6. Rozmiary kaset: 9 x 13, 13 x 18, 18 x 24, 24 x 30, 30 x 40, 35,6 x 35,6, 35,6 x 43,2, 15 x 40, 20 x 40 oraz filmy stomatologiczne 2 x 3.

Kasety rentgenowskie - są to pojemniki przeznaczone do ochrony i transportu filmów rentgenowskich przed i po ich naświetleniu.

Skład i podział aparatury rentgenowskiej

4. Skład aparatu RTG - lampa rentgenowska, która wytwarza promieniowanie, oraz generator zasilający ją energią elektryczną.

5. Podział aparatury - aparaty diagnostyczne, służące do robienia zdjęć i prześwietleń ułatwiających rozpoznanie chorób, oraz aparaty terapeutyczne, które wykorzystuje się do leczenia np. nowotworów.

Kratka przeciwrozproszeniowa

7. Kratka składa się z bardzo wielu cieniutkich pasków ołowiu umieszczonych blisko siebie. Szczeliny między tymi paskami są wypełnione materiałem, przez który promienie rentgena łatwo przenikają.

1. Równoległe - paski ołowiowe są rozmieszczone równolegle do siebie.
2. Zogniskowane - paski ołowiowe są pochylone, zgodnie z przebiegiem rozbieżnej wiązki promieniowania.
3. Skrzyżowane - dwie kratki równoległe ustawione względem siebie pod kątem prostym.

Projekcje

8. Projekcja - jest to tor, którym biegnie wiązka promieni rentgenowskich wytworzona w lampie rentgenowskiej i przechodząca przez ciało pacjenta.

• projekcja AP
• projekcja PA
• projekcja boczna
• projekcja osiowa
• projekcja przez klatkę piersiową
• projekcja styczna