Biografía en quechua: Trayectoria educativa y profesional de Nuqa

Otras lenguas extranjeras3,96 KB

Trayectoria de vida en quechua

  • 1996: Nuqa 15 hunaq mayopita chimbotechaw yurirqaa.
  • 2000: Nuqa inicialta yachaywasita “Santa Catalina” aywarqaa.
  • 2002: Nuqa primariata yachaywayichaw “Fe y Alegría 14” yachakurqaa.
  • 2007: Nuqa primariata usharqaa.
  • 2008: Nuqa secundariata yachaywayichaw “Cervello” aywarqaa.
  • 2012: Nuqa secundariata yachakuyta usharqaa.
  • 2012: Nuqa “Fiesta Promocionpita” yanasakunawan rurarqaa.
  • 2013: Nuqa Pitagoraschaw yachakunaapaq aywarqaa.
  • 2014: Nuqa UNSchaw qallarqaa Ing. Agronoma yachakuyta.
  • 2015: Nuqa Mancorata kastaatawan aywarqaa riqinaapaq.
  • 2017: Nuqa Huarazta yanasakunawan aywarqaa.
  • 2018: Nuqa Ayacuchota yanasakunawan aywarqaa.
  • 2018: Nuqa kichwata yachakuu.
  • 2019: Nuqa Profesionalta ushashaq.
  • 2020: Nuqa Fundo Castañedachaw uryashaq.

Anka challwa: ¿Imakunatan yaykun?

  • Huk kilogramo yuraq challwapita.
  • Ishkay rurukuna.
  • 1/2 chaqana maicenapita.
  • 1/2 chaqana harinapita.
  • Ishkay limonkunapa.
  • Ishkay yukakunapa.

Mikuy paqtatsiqkuna

  • Aciti.
  • Kachi.
  • Pimienta.

¿Imanawtaq aruntsik?

  • Challwata ichiklla ruqunayki.
  • Challwata kachiwan, pimientawan yakuwan limonpitapis ankanayki.
  • Runtukunata pichunayki, challwata pichuna-chaw runtukunapita ichanayki.
  • Maicena harinatapis hatun matichaw pichunayki.
  • Challwakunata harinata ichanayki.
  • Challwata acitichaw ankanayki.
  • Yukata shupranayki, paqanayki yanunaykipis.
  • Ushararinanpaq: Matichaw chaqanayki.

¿Imanawtaq murushqa yukapitam?

  • Yukaqa llapan watata murunmi.
  • Qanchis—chunka ishkay killakunata winanmi.
  • Tsay cultivu tallokunata ruqurnin ayan-mi, tsiqa sipikunata sutaynaykinam.
  • Tsay cultivu wallka yakuta inishin.

¿Imanawtaq murushqa limonpitam?

  • Limonqa muruyan aylluyanpis llapan watakuna.
  • Chusku watakunata winanmi.
  • Wayulla puqunawan ruquynaykinam tsaypaq allim tamañota, chullqa qaratapis kapunan.
  • Atska yakuta wanan.

Texto

Puntata patsata takray, nirqur wanuta ichaa, achata murunaapaq wanuta ichaa. Nirqur, qashqata qarpaa, nirkur hachata muruu. Nirqur trampakunata entomológico churaa, nirkur puntata fertlizacion ruraa, nirkur qurata quraa, nirkur qarata ichaa, nirkur murunata ruquu, nirkur pesticidakunata inishii, nirkur qishyanakunata plagakunatapis nanatsarinanpaq. Usharina cosecha.

Kapuy

  • kapaman, kapushunki, kapun, kapamantsik, kapayaaman, kapuyashunki, kapuyan.
  • kapamarqun, kapushurqunki, kapurqun, kapamarquntsik, kapayanarqun, kapuyashurqunki, kapuyarqun.
  • kapamanqa, kapushunki, kapunqa, kapamashun, kapayamanqa, kapuyashunki, kapuyanqa.

Paq (para) verbo

  • Urya.na.a.paq.
  • Urya.na.yki.paq.
  • Urya.na.n.paq.
  • Urya.na.ntsik.paq.
  • Urya.ya.na.a.paq.
  • Urya.ya.na.yki.paq.
  • Urya.ya.na.n.paq.

Pti (porque) verbo

  • Hampi.pti.i.
  • Hampi.pti.yki.
  • Hampi.pti.n.
  • Hampi.pti.ntsik.
  • Hampi.ya.pti.i.
  • Hampi.ya.pti.yki.
  • Hampi.ya.pti.n.

Yaq (hasta) y raykur (a causa de)

Igual que el paq.

Futuro

  • Hampi.shaq.
  • Hampi.nki.
  • Hampi.nqa.
  • Hampi.shun.
  • Hampi.ya.a.shaq.
  • Hampi.ya.nki.
  • Hampi.ya.nqa.

Ejemplos

  • Paltaami ismunqa. Qampa refrigeradorchaw churanaykim.
  • Araa kurukunata kapun. Qampa kietota ichanaykim.
  • Melocotonni ras ras puqun. Qampa refrigeradorchaw churanaykim.

Descargar

PDF Word HTML