Diccionario Médico Español Guaraní: Terminología Clínica Bilingüe

Medicina y Ciencias de la salud5,47 KB

Gastroenterología

Py’a hasy: dolor de estómago

  • Hasy che py’a juru (epigastrio)
  • Tye rasy (abdomen)
  • Tye (diarrea)
  • Tye chivivi (diarrea acuosa)
  • Tyeruguy (diarrea sanguinolenta)
  • Tyeruguymbéu (diarrea sanguinopurulenta)
  • Juruhe (apetito)
  • Re’úpa tembi’u kyra tãra chyryry (¿consume comida grasienta o frita?)
  • Rejeguarúpa so’ogui (¿siente asco de la carne terã ambue tembi’úgui?)
  • Tirisia (hepatitis)
  • Teviruguy (hemorroides)
  • Ho’ápa ndehegui: sevo’i pytã, sevo’i tatĩ, tãra sevo’i pe.
  • Py’a jere (náuseas)
  • Py’a hái (acritud, acidez)
  • Gue’ẽ (vómito)

Geriatría

  • Ñamindu’u, su’u porã (masticar)
  • Mokõ (tragar)
  • Pyti’a (esófago): Opa’ãpa tembi’u nde pyti’ápe
  • Pytuhẽ (respirar)
  • Reñenoropa ikatu nepytuhe
  • Hecha (ver)
  • Hendu (oír)
  • Eiporúpa anteojo, tesairũ
  • Kangue joajuha (articulaciones)
  • Py’ajere ha akã rasy (náusea y dolor de cabeza)
  • Kuaru porã (orinar bien)
  • Nderekuaruvéipa (anuria)
  • Kuarutyky (orinar a gotas)
  • Tyasy (micción frecuente y dolorosa): infección urinaria.
  • Nerasýpa nekoraome (¿está enfermo del corazón?)
  • Nemandu’apa “las cosas” rehe
  • Nderesarái (olvidar) py’ỹi (con frecuencia)

Hematología

  • Tuguy ñehe (hemorragia)
  • Tuguy pokã (anemia)
  • Tuguy ñehẽ rei (sangrar fácilmente)
  • Tuguy no’õ (hematoma)
  • ¿Le salen moretones sin motivo?
  • Tesa’yju (palidez)
  • Kuartoruru (adenomegalia inguinocrural)
  • Py’a ruru (esplenomegalia)

Infectología

  • Akanundu (fiebre)
  • Ty’ai ro’ysa (sudor frío)
  • Erekópa: py’a vai, tye, gue’e, py’a jere…
  • Pasma (pasmar): inflamación
  • Py’a (hígado)
  • Pitikiri’i (riñón)
  • Pyti’a chia

Nefrología y Urología

  • Pitikiri’i (riñón)
  • Tumbyrasy (dolor lumbar)
  • Tumby ha ta’yi rasy (dolor lumbar que se propaga hasta los testículos)
  • Dolor lumbar paroxístico (cólico)
  • Kuaru asy / py’ỹi
  • Hasýpa rekuaruramo
  • Ty tyai (orina turbia)
  • Ty tesaka (orina clara)
  • Kuaru tuguy (orina con sangre)
  • Tyasy (infección urinaria)
  • Ita nde pitikiri’ime (cálculos renales)
  • Rejeoperáva’ekuépa itagui tãra prostatagui (¿Te operaste de cálculos o prostatitis?)
  • Ejoko kuápa nde ty (¿sabe contener la orina?)
  • Kuaru reipa / kuaru’y

Neuropsiquiatría

  • Ryrýi, py’a mano (convulsión)
  • Páy (despertar, recuperar)
  • Akã rasy (py’ỹi, sapy’ante)
  • ¿Qué parte le duele más?: la coronilla, la frente, la región occipital, la mejilla o la región temporal (mbytépe, syvápe, atúape, tova yképe, apysa yképe)
  • Akajere (mareos rotativos)
  • Parálisis facial (mitad de la cara): tova keche, akuruchi
  • Ñe’etavy (disartria)
  • Menihíti (Meningitis)
  • Ñe’erei
  • Puka rei
  • Pochy rei…

Interrogatorio Clínico General

  • Reikuaapa mboýpa ndepohýi: (Peso)
  • Mba’éichapa ndeyvatekue (Altura)
  • Mba’épa ojehu ndéve: ¿Qué te pasa?
  • Mba’épa ndegueru ko’ápe: ¿Qué te trae por aquí?
  • Mba’érepa eju tasyópe: ¿Qué motivo te impulsó a venir al hospital?
  • Nderyerasýpa: ¿Estás enfermo/a?
  • Hasýpa ndéve remokoramo tembi’u: ¿Te duele algo al tragar la comida?
  • Ndépa regué’ẽ: ¿Vomitás? ¿Tenés vómitos?
  • Ndepy’avaípa: ¿Tenés mal de estómago? ¿Molestias estomacales?
  • Araka’eguivépa nderekaruvéi: ¿Desde cuándo no comes? ¿No pruebas bocado?
  • Ndepy’ahaimeméma: ¿Tienes acidez?
  • Okakuaápa nderye: ¿Crece tu panza?

Gramática y Conectores Útiles

Térã, ỹramo, ỹrõ: O, u, bien, o sea.

  • Rehóta tasyópe ỹrõ nderasyvéta.
  • Ajoguáta peteĩ auto térã peteĩ óga.

Adversativos

  • Rohókuri hógape katu ndorojuhúi hese.
  • Jepéramo heta oky, yvy nahu’ũi gueteri.

Espaciales

  • Mávapa oĩ nendive upépe.
  • Pejúna ore ndápe, ko’ápe niko javy’ave.

Temporales Simultáneos

  • Mbarakaja oke jave osẽ angujakuéra.
  • Ñande rapicha oñe’ẽ aja ñahenduva’erã ichupe

Órdenes e Indicaciones Médicas Frecuentes

  • Levántese por favor: Repu'ãmina
  • Respire profundo: Eñembopytuhe pukimi
  • ¿Tuviste tuberculosis?: Reguerekoakue hu’u po’i?
  • ¿Tiene acidez estomacal?: Reguereko py’a hai?
  • ¿Le mordió una víbora?: Nde su’u petei mboi?
  • ¿Qué siente? ¿Qué le duele?: Mba’e reñandu? Mba’e hasy ndéve?
  • ¿Siente la laringe?: Eñandupa nde ahy’o?
  • ¿Te duele la rodilla?: Hasy piko ndéve netenymy’ã
  • Abra la boca: Ejejurupe’a
  • Peritoneo / Tonsilar
  • Colóquese boca abajo: Eñeno avapývo
  • Gire hacia la izquierda: Ejeremi nde asu gotyo

Descargar

PDF Word HTML