Evolución e Desafíos da Industrialización en España no Século XIX

O inicio da industrialización en España foi tardío; o auxe prodúcese nos extremos do país e non na súa zona central. Foi un proceso que se viu prexudicado polo contexto que o rodeaba: conflitos bélicos, a perda do comercio colonial e a escaseza de capitais acomodados. Podemos ver no documento 1, que data de 1843 e cuxo autor é Jaime, como se fala da pouca capacidade que ten o Estado español para mellorar a súa industria, comparando as cidades españolas con grandes metrópoles europeas como Londres e París.

Por decisión dos liberais, impóñense novas normas que estimulan a produción industrial, tales como os créditos bancarios, o fomento do investimento, o servizo de correos, o telégrafo e a implantación da moeda única (a peseta). Ademais, establecéronse elevados aranceis para protexer o mercado interior. Isto pódese observar nos documentos 2 e 3. O primeiro trata sobre a Lei Xeral do Ferrocarril, que estipulaba que as compañías particulares non poderían construír liñas sen obter antes unha concesión por 99 anos. O documento 3 fai referencia á produción de ferro en varias cidades españolas desde o ano 1861 ata 1900, amosando como a produción se foi incrementando progresivamente.

As fases da industrialización foron esencialmente tres:

• A primeira fase: Caracterizouse por investimentos limitados á industria téxtil de Cataluña. Como se observa no documento 4 (1860), destaca a importancia do sector téxtil catalán. No texto menciónase que Barcelona xa era coñecida como o Manchester español e as poboacións circundantes convertéronse en núcleos anexos á capital.
• A fase central: Correspondente á segunda metade do século XIX, produciuse unha crise por desviación de capitais, xa que algúns inversores preferían investir en terras desamortizadas e nas vías para o ferrocarril.
• A fase final: No último cuarto do século XIX, prodúcese unha recuperación ou aceleración industrial.

Nesta etapa final, a industria téxtil do algodón en Cataluña experimentou un crecemento grazas á elevación dos aranceis, o que reduciu a competitividade exterior pero aumentou os beneficios internos. Na industria siderúrxica, primeiro os asturianos e despois os vascos crearon os altos fornos. Por último, sectores como a industria agroalimentaria, vinícola e papeleira tamén viron unha clara aceleración. No documento 5, o historiador Gabriel fai unha valoración do esforzo industrializador na España do século XIX. Sostén que, tras un esforzo medio e cambios lexislativos, a sociedade (especialmente en Cataluña) comezou a modernizarse, dando lugar á construción ferroviaria, á reforma do sistema bancario e incluso a unha reforma na educación.