Gramática Galega e Literatura Medieval: Perífrases Verbais e Xéneros Líricos

Perífrases Verbais

Perífrases Temporais

• Futuridade: Ir / Haber (de) + infinitivo (Futuro inminente).
• Estar (a / par) + infinitivo.
• Anterioridade: Acabar de + infinitivo.

Perífrases Modais

• Obligación: Deber (de) / Haber (de) / Haber que / Ter que + infinitivo.
• Probabilidade: Deber (de) / Haber (de) / Poder + infinitivo.

Perífrases Aspectuais

• Imperfectivas: Estar / Levar / Ir + xeorundio.
• Perfectivas: Ter / Dar / Levar + participio.
• Reiterativas: Volver + infinitivo, Ter + infinitivo.
• Incoativas: Comezar a / Dar en / Poñerse a + infinitivo.
• Terminativas: Chegar a / Acabar por + infinitivo.

Figuras e Roles na Lírica Medieval

• Trobador: Nobre, autor das composicións; ás veces as interpretaba.
• Segrel: Diferénciase do trobador porque este cobra por labor.
• Menestrel: Instrumentista.
• Xograr: Intérprete de cantigas alleas ou propias.
• Soldadeira: Bailaban.

Cancioneiros Principais

• Cancioneiro de Ajuda: Finais do século XII, no pazo portugués de Ajuda, contén 300 cantigas.
• Biblioteca Vaticana: Copia de principios do século XVI descuberta no Vaticano, con 1200 cantigas dos tres xéneros.
• Biblioteca Nacional de Lisboa: Copiado no século XVI, contén 1600 cantigas.

A Cantiga de Amigo

Temas Principais

Loubanza, amor correspondido e prohibición por causas de forza maior.

Forma Interna

Refrán, paralelismo e leixapren (repetición do segundo verso da primeira estrofa no terceiro e do segundo da segunda no primeiro da cuarta).

Forma Externa

• Monologadas: Máis frecuentes, semellantes á cantiga de amor, pero con máis naturalidade.
• Dialogadas: A moza entra en conversación co amigo, coa amiga ou coa nai.

Estilo e Símbolos

• Cervo > Namorado
• Cabelo > Virxinidade
• Auga > Vida
• Mar > Separación

Exemplos Destacados

Pero Meogo - Digades filha: 6 cobras con refrán (repiten versos iguais).

D. Dinis - Ai flores: Cantiga de amigo dialogada por unha muller e un piñeiro nun entorno rural e un caso extremo; emprega o leixapren e o locus amoenus.

A Cantiga de Amor

Clasificación

Cantigas de Refrán e de Mestría (non teñen refrán).

Distribución Estrófica

• Unisonantes: Rima idéntica en todas as estrofas.
• Singulares: Rimas diferentes en cada estrofa.
• Dobras: Rimas idénticas cada dúas estrofas.
• Alternas: Repiten as rimas pares e impares.

Recursos

Dobre (repetición en posición simétrica), Mordobre e Finda.

Cantigas de Escarnio e Maldicir

Buscan facer rir. O escarnio é unha sátira encuberta con dobres sentidos, mentres que as de maldicir son un ataque directo.

Temas

• Aldraxe: O castigo.
• Alimentario: Ridiculizar a miseria ou a avaricia.
• Polémica social.
• Obsceno: Referencias a órganos sexuais e erotismo.

Clasificación Temática

Sátira política, moral, social e literaria.