O Impacto da Segunda Guerra Mundial no Papel Social e Laboral das Mulleres

Introdución e Contexto Histórico

A Segunda Guerra Mundial xerou unha profunda transformación social, económica, política e cultural. Provocou tamén cambios importantes nas relacións de xénero e transformou en moitos aspectos a vida cotiá e o papel das mulleres na sociedade durante o século XX.

A Mobilización Masculina e o Novo Rol Familiar

Durante a Segunda Guerra Mundial, millóns de homes foron mobilizados aos exércitos dos países aliados e das potencias do Eixo, trasladándose ás frontes de batalla distribuídos en practicamente todas as rexións do mundo. Esa mobilización masculina fixo que as mulleres casadas ou que vivían en parella, que cumprían maioritariamente o papel de nais, compañeiras e esposas, responsables das tarefas domésticas e do coidado da descendencia, quedasen á fronte como xefas de familia.

As mulleres fixéronse cargo da manutención do fogar e da responsabilidade de atender todos os aspectos da vida cotiá nos fogares:

• Aspectos económicos e de mantemento.
• Abastecemento e alimentación.
• Seguridade e educación.
• Recreación.

A carga de traballo destas mulleres multiplicouse substancialmente nese período.

A Incorporación Masiva ao Mercado Laboral

Desde mediados do século XIX, moitas mulleres, sobre todo nos países máis industrializados, xa traballaban en fábricas téxtiles e na confección de cigarros. Algunhas pioneiras incorporáranse á educación e aos novos servizos que xurdían no século XX, como a telefonía. Con todo, a maioría das mulleres traballadoras facíano nos labores agrícolas, nas que desempeñaban diversas tarefas. Este panorama cambiou substancialmente coa Segunda Guerra Mundial.

Millóns de mulleres incorporáronse ás tarefas produtivas, non só para poder manter ás súas familias, senón que foron responsables de producir en laboratorios e talleres boa parte dos bens e servizos que demandaba a sociedade dos seus respectivos países; ademais de producir unha parte importante dos produtos e bens que servían para soster aos exércitos en combate. Isto fixo que a proporción de mulleres que ingresaron ás actividades económicas crecese de maneira significativa durante o conflito bélico, sobre todo nos países máis industrializados e que tiveron os exércitos máis numerosos.

Datos Clave da Participación Económica

A participación feminina na economía disparouse en varias nacións clave:

• Na Alemaña nazi, que empregou masivamente a mulleres na súa industria de guerra e nas actividades económicas en xeral, a cifra de mulleres traballadoras creceu de 11,2 millóns en 1933 a 12,8 millóns. Se se inclúen os territorios ocupados polo exército alemán, a cifra ascende a 14,6 millóns.
• Na Unión Soviética, ao finalizar a guerra, máis da metade da forza laboral era feminina.

Mulleres na Fronte: Participación Directa no Conflito

Ademais da maior participación das mulleres nas actividades produtivas, outro cambio significativo foi a súa participación directa na guerra. Centenares de miles de mulleres formaron parte dos exércitos en loita.

O Papel das Mulleres nos Exércitos Aliados e do Eixo

A participación militar feminina foi crucial, especialmente nos países aliados:

Estados Unidos de América

Tan só nos Estados Unidos de América, 350.000 mulleres formaron parte das Forzas Armadas, na aviación e na mariña. Houbo mulleres pilotos; ademais, había máis de cen mil mulleres nas Forzas Armadas Femininas e máis de 6.000 mulleres oficiais. Moitos miles máis entraron na industria da guerra, que producía os avións, tanques, carros de combate, armas e municións, así como nos servizos telegráficos e telefónicos.

Máis de 310.000 mulleres traballaron na industria aérea, sendo o 65% do total da man de obra empregada nese sector. De igual modo, miles delas traballaron na fabricación de barcos e na mariña.

Unión Soviética (URSS)

Na Unión Soviética houbo unha participación feminina aínda maior. Estímase que no Exército Vermello participaron entre medio millón e un millón de combatentes mulleres. Stalin creou un grupo de tres rexementos compostos case exclusivamente de mulleres pilotos.

Outros Países

Aínda que de menor proporción que na URSS, en Inglaterra, Francia, así como en practicamente todos os países, ocorreu un fenómeno semellante de participación feminina directa na guerra e na industria e os servizos asociados a ela.

Servizos de Apoio e Voluntariado

Vale a pena destacar o traballo de miles de enfermeiras e moitas doutoras que formaban parte da retagarda dos exércitos como encargadas de atender aos feridos. En Gran Bretaña, por exemplo, houbo un servizo especial de enfermería da Real Forza Aérea.

Ademais das mulleres alistadas nos exércitos dos seus países, moitas outras ingresaron como voluntarias en organizacións humanitarias como a Cruz Vermella, empregándose sobre todo como enfermeiras.