Literatura Gallega Contemporánea: Poesía, Narrativa y Ensayo de 1936 a 1976

Promoción de Enlace y Poesía

Os poetas desta xeración son considerados como epígonos da xeración de 1936.

1. Antón Tovar (Ourense)

''Non''

Tovar reflexiona continuamente sobre o sentido da vida e da morte nas súas obras. Faino dun xeito pesimista.

2. Luz Pozo Garza

A súa poética é basicamente intimista. É tamén vitalista.

''Concerto de Outono'' → madurez como poeta.

Xeración das Festas Minervais

Case todos participaron e foron premiados nas festas Minervais da Universidade de Santiago mentres eran estudantes. Estes poetas xa non viviron directamente a Guerra Civil.

1. Uxio Novoneyra

(Caural)

• Os temas paisaxísticos están presentes → ''Os ciclos'', ''Os ciclos 2''.
• Na poesía de Novoneyra non todo é paisaxístico. Distínguese unha vertente social e política.

2. Xosé Luís Méndez Ferrín

(Ourense) → Filosofía e Letras en Santiago de Compostela (SdC) → relacióhase con Otero Pedrayo → Grupo Galaxia → despois afástase → Filoloxía Románica.

Obra poética:

• ''Voce na néboa'' (existencialista).
• ''Poesía entera de Heriberto Bens''.
• ''Sirventés pola destrución de Occitania''.
• ''Con pólvora e magnolias'': Supera o discurso prosaico do socialrealismo (a pólvora) coa brillantez estética e o lirismo intimista (as magnolias).

3. Manuel María (Terra Chá)

• ''Terra Chá'' → poesía paisaxística (á par de Novoneyra).
• ''Documentos persoais'' → 1960-1970, predomina o socialrealismo.

4. Arcadio L. Casanova

É o membro máis novo da xeración. Lugo (1942).

''Mesturas'' afástase do prosaísmo socialrealista (igual que ''Con pólvora e magnolias'').

• Gran variedade temática.

A Prosa Entre 1936 e 1976: Narrativa e o Ensayo

A Editorial Galaxia fundouse en 1950.

Constitúe o alicerce (columna) de todo o sistema cultural literario galego.

Correntes Temáticas

• Narrativa continuadora do Grupo Nós: Ramón Otero Pedrayo (''Entre a vendima'', ''O señorito de Reboraina''). Intégrase nesta liña a primeira novela publicada en galego despois da Guerra Civil: ''A xente de Barreira'' (1950) de Ricardo Carballo Calero.
• Narrativa realista: Ánxel Fole.
• Realismo social: B. Amor // X. Neira Vilas.
• Narrativa fantástica: Álvaro Cunqueiro.

Ánxel Fole (Lugo)

Cursou estudos de Dereito e Filosofía e Letras, pero non chegou a rematalos. Comezou a colaborar en revistas de vangarda.

Na época da Segunda República participou activamente en política e chegou a ser secretario provincial do Partido Galeguista.

Ata a súa morte en 1986 continuou o seu labor literario e xornalístico.

Claves da Narrativa de Fole

• Reflexo da realidade galega: rural, montaña. Historias de aparecidos, de lendas...
• Recurso aos xeitos de contar propios da narración oral.
• Naturalismo lingüístico: procura reproducir a lingua oral dos paisanos galegos sen caer nos vulgarismos e dialectalismos propios da zona da montaña luguesa que retrata.

Obras

• ''A lus do candil'': 14 relatos e un prólogo que establece un marco en que uns personaxes, incomunicados nunha vella torre debido a unha nevada, deciden poñerse a contar contos.
• ''Terra braba'': O narrador é un mozo chamado Gasparo, que acede a pasar unha tempada á casa dun tío seu que é médico rural. É este mozo quen transcribe o diálogo entre o tío e tres convidados.

Álvaro Cunqueiro (Mondoñedo)

Cultivou os tres xéneros (narrativa, poesía e teatro).

Antes da guerra destacou como poeta vangardista.

Actividade xornalística en Madrid.

Características

• Mestura do real co fantástico.
• Influencia da narración oral.
• Intertextualidade: a súa literatura está inzada de referencias a outros textos literarios de moi variadas tradicións (clásica, anglosaxoa, oriental...).

Obras

• ''Merlín e familia'': Merlín, coñecido personaxe da materia de Bretaña, vive na terra luguesa da Miranda acompañado da raíña Xenebra e dun grupo de criados (Felipe de Amancia), testemuña principal dos prodixios. Á casa de Merlín acoden outros moitos personaxes na procura da axuda que lles poidan proporcionar as artes máxicas do mago astúrico. As historias van encadeándose sempre nun mesmo esquema: visita, exposición do problema, resolución do caso.
• ''As crónicas do sochantre'': Ambientado na Bretaña francesa, presenta temas macabros tratados de xeito humorístico. Un sochantre (eclesiástico que dirixe un coro relixioso) encamíñase a un entroido cando é secuestrado por unha carruaxe na que viven cinco peculiares personaxes, todos defuntos.
• ''Se o vello Sinbad volvese ás illas'': Obra cunqueirina que máis se achega ao concepto moderno de novela. Estrutura máis compacta e unha trama novelesca encamiñada a un final. A narración sitúase nun tempo mítico, non histórico.
• ''Escola de menciñeiros'' (narrativa).
• ''Xente de aquí e de acolá'' (breve).

Eduardo Blanco Amor (Ourense)

Alí fixo as súas primeiras achegas ao xornalismo e á literatura. Sendo un mozo emigrou á Arxentina → contactos co nacionalismo das Irmandades e coñecemento dos poetas españois da Xeración do 27. Amizade con García Lorca, feito que resultaría decisivo para a xestación dos Seis poemas galegos do autor.

Obra Narrativa

• ''A esmorga'' → Publicado en Bos Aires tras ser vetado en Galicia. Trátase dunha novela innovadora, tanto temática como tecnicamente. A novela comeza cun apartado previo e despois arrinca a novela en si, que consiste na declaración xudicial en primeira persoa dun dos implicados nos feitos: Cibrán o Castizo, o Bocas e o Milhomes.
  • Cibrán é o máis complexo, padece unha enfermidade.
  • O Bocas é un personaxe violento e dominante, presa dun conflito interno pola atracción non recoñecida que sente cara ao Milhomes (xastre homosexual).
  • Novela tremendista e naturalista. O conflito xurdiría entre o pobo oprimido (galego) e o pobo colonizador (castelán).
  • Traxedia protagonizada por personaxes saídos dos máis baixos estratos sociais.
• ''Os biosbardos'' → Contos narrados en primeira persoa por protagonistas adolescentes en Auria. Orixe autobiográfica.
• ''Xente de lonxe'' → Derradeira novela do ambiente en Auria. Historia dunha familia, os Vilar. A través da historia dos Vilar contemplamos tamén a loita polas liberdades do proletariado e unha visión da sociedade da época, facendo referencia a episodios históricos reais. Tamén é unha novela de iniciación e aprendizaxe do narrador.

Xosé Neira Vilas

Familia Labrega.

Comezou a traballar desde moi novo e en 1949 emigrou á Arxentina. Alí tomou contacto cos intelectuais galeguistas do exilio e da emigración, e completou unha formación autodidacta.

A produción literaria de Neira Vilas é extensísima.

''Memorias dun neno labrego'': auténtico fito na historia das letras galegas.