Movimientos de vanguardia en la literatura gallega: Noriega Varela, Cavanilles y la poesía de la Irmandade da Fala

Noriega Varela y Cavanilles

Noriega Varela y Cavanilles: no 16 de fundación de las Irmandades da Fala, la xl da defensa e difusión do galego, a renovación estética formal e temática, a promoción e cultivo do galego en medios de concursos, revistas y xornais, la ampliación do número de doctores en lingua galega, a nuevos xéneros, la traducción de obras europeas, la creación de editoriais e a lar e cultura, promovieron o teatro en galego y alentaron o trabajo dos coros populares.

Noriega: toda su obra poética se recoge en un único poemario, Do ermo. As composicións estruturanse en poemas costumistas que representan a continuidade co século anterior e mostran a diferenza entre os labregos na vida dura e defeta, o resto dos poemas presenta unha natureza inanimada con musicalidade e linguaxe culta.

Cavanilles: a súa obra poética divídese en poesía lírica e poesía narrativa. Os poemarios da 1ª época, segundo tres liñas temáticas (intimista, cívica e costumista), son Vento mareiro e Da terra a soballada.

Cavanilles é autor de dúas pezas dramáticas de temática diferente: Amán de Santiña [peza de ambiente fidalgo e tema amoroso, no que se questiona o emprego do galego] e O Mariscal [peza histórica sobre Pedro Pardo de Cela].

Movementos de vanguardia

O movemento de vangarda xeneralizado de modernización da nosa literatura nos seus distintos niveis. A comezos do XX prodúcese no ámbito poético a partir de 1925 (primeiros intentos de achegamento ao movemento de vangarda europeo e a superación da poesía feita no Rexurdimento), momento de publicación de revistas e o primeiro manifesto poético galego.

Dentro do movemento vangardista galego hai tendencias ou correntes:

• Vangarda plena: representada polo creacionismo de Manuel Antonio.
• Ultraísmo: Euxenio Montes.
• Surrealismo: Cunqueiro.
• Vangarda matizada: Amado Carballo.
• Vangarda creacionista: rep. polo neotrobadorismo de Bouza-Brey e Cunqueiro.

O neotrobadorismo nace como froito da popularización da lírica medieval galega a través de estudos e antoloxías. Bouza-Brey introduce nos seus poemas procedementos propios da composición medieval, Seitura. Cunqueiro reproduce o mundo poético medieval ademais dos seus metros e característicos formais: Dona do corpo delgado, Poemas dos si e do non [poema surrealista].

Outro movemento é o hilozoísmo, representado por Amado Carballo, caracterizado pola presenza da natureza como elemento central, presentada a través de superposicións de imaxes: Proeleo galo.

A poesía de Manuel Antonio caracterízase pola ruptura coa rima e os metros tradicionais e a creación de imaxes atrevidas, introduce léxico mariñeiro, poemarios Con anacos do meu interior, Viladomar, De 4 a 4.

Luis Pimentel recrea un mundo íntimo e interior no que a morte e o dor son tratados con delicadeza, o que fai adoptar o seu labor profesional como médico eoitador cotián coa morte con naturalidade: Sombra da aire na herba, Triscos.

Os vangardistas tratan de achegar a poesía galega á nova poesía europea que se estaba desenvolvendo nesos anos.