Vanguardas Artísticas e Movementos Galegos: Psicoanálise, Irmandades da Fala e Grupo Nós

A psicoanálise

Creada por Freud, que opina que por debaixo do consciente hai un subconsciente que domina parte de nós. Para analizalo, este recorre aos soños e á hipnose. Opina que hai dous principios que moven o ser humano: o pracer e o desprazer. Influíu moito no surrealismo.

Dentro deste aparece o fascismo (nace en Italia, movemento político totalitario que lle dá importancia á violencia e ás leis da xenética para crear unha raza superior), aparecendo a II Guerra Mundial.

Características das vangardas

Son movementos moi breves, pero nos que aparecen moitos movementos. Buscan a liberdade creativa, dánlles moita importancia á orixinalidade e buscan a irreverencia. Os movementos van transcorrer uns tras outros, traendo unha gran renovación artística.

• Buscan a experimentación formal con novos formatos.
• Buscan a deshumanización da arte: non pretende ser figurativa.
• Non buscan expresar sentimentos; a iso chámaselle antisentimentalismo.

Movementos da vangarda

O marxismo

Marx descobre que hai unha ganancia que o empresario vai ter por riba dos seus gastos; esta ganancia chámase plusvalía. A solución que atopa é a creación de sindicatos e o uso das folgas.

O futurismo

Creado por Marinetti, é un movemento vangardista que apoia o fascismo e dá importancia á velocidade, á forza e á violencia.

O cubismo

Creado por Pablo Picasso, consiste en dividir a realidade en figuras xeométricas. Na literatura destaca Apollinaire, que inventa os caligramas.

O dadaísmo

Movemento de vangarda creado por Tristan Tzara e un grupo de exiliados que pretenden rirse da arte e do que se considera arte. Obra: Fonte, de Duchamp.

O surrealismo

Movemento moi influído por Sigmund Freud, pretende representar o mundo do subconsciente e dos soños. Na literatura e no cine destaca André Breton, con técnicas de escritura automática.

O creacionismo

Baséase nas teorías de Vicente Huidobro. É moi independente do mundo exterior: non plasma a realidade e dá moita importancia ás imaxes na literatura.

As vangardas galegas

Veñen a partir do Grupo Nós, xa que coñecían a cultura de Europa. Destacan Manuel Antonio (escritor) e Álvaro Cebreiro (pintor). É un manifesto rupturista e reivindica o arredismo. O seu estilo concorda coas outras vangardas, sobre todo co creacionismo. Critican aos escritores do Rexurdimento que defendían o galego pero escribían en castelán, como Valle-Inclán.

Para expresar as súas ideas crearon varias revistas, como Rosa dos Ventos, Ronsel, Alfar e Papel de Cor, que axudaron a pintores e escritores como Castelao e Picasso.

Movementos galegos

• O imaxinismo ou hilozoísmo: relacionado coa poesía anglosaxona, destaca Huxley. Dá importancia á natureza, pero faina animada ou personificada, e técnica a imaxe.
• O neotrobadorismo: vangarda galega que imita a lírica galego-portuguesa. Dada no século XIX, cando uns investigadores descubriron os cancioneiros da Idade Media, estes comezan a imitalo.
• O vangardismo pleno: é moi parecido ao europeo, destacando o creacionismo. O poeta principal é Manuel Antonio, con poemas autónomos da realidade e cuxa célula principal é a imaxe.

As Irmandades da Fala

Colectivo formado por parte da burguesía con coñecementos e estudos, que loita contra a diglosia e a discriminación lingüística. Comezan na Coruña, pero tamén chegan a Santiago e Arzúa. Únense labregos, avogados, profesores e comerciantes, defendendo cousas como a autonomía para Galicia, a cooficialidade do idioma, o voto da muller e a igualdade de dereitos da muller.

Tendencias dentro das Irmandades

• Provincialismo: fusilaron a xente en Carral pedindo que non os tratasen como colonia. Defendían Galicia, pero non o galego.
• Rexionalismo: Rosalía, Curros, Manuel Murguía.

Iniciativas

• Crear escolas onde o galego era lingua vehicular.
• Ensinar lingua e literatura, e explicar aspectos da agricultura.
• Buscar a implantación dunha cátedra de lingua e literatura galega.
• Editar libros de peto e crear seminarios.
• Crear editoriais: Nós, Céltiga e Lar.

Moitos membros acaban formando o Partido Galeguista e a ORGA.

No ano 1931 aparece a República; Galicia consegue un referendo o 28 de xuño de 1936, e o 18 de xullo estala un golpe de Estado.

Grupo Nós

A revista Nós publicouse por primeira vez en Ourense en 1920. Membros: Vicente Risco, Castelao, Ramón Otero Pedrayo e Florentino Cuevillas.

Nacen arredor de 1880 na cidade de Ourense e son de familias acomodadas. Todos teñen estudos universitarios, enorme cultura e están ao tanto das tendencias artísticas. Son individuos descontentos: sentíanse inadaptados, xa que tiñan unha amplísima cultura e a vida parecíalles mediocre. Ata que Lousada Diéguez os convenceu de que participasen nas Irmandades.

Crearon unha idea: Galicia célula de universalidade.

Poesía

A comezos do século XX os poetas seguen imitando o estilo de Rosalía, Curros e Pondal, pero agora engadindo o agrarismo: Antonio Noriega Varela e Ramón Cabanillas.

Antonio Noriega Varela

Naceu en Mondoñedo en 1869, estudou no seminario de Mondoñedo e traballou como mestre en Foz. Colaborou coa revista Anticacique, polo que foi castigado e traballou na fronteira con Portugal, onde tivo contacto coa literatura portuguesa e coñeceu a Teixeira de Pascoaes e a Otero Pedrayo. Escribiu Montañezas, que despois chamou Do ermo.

Obras de Cabanillas

• Poesía lírica: costumista, intimista e cívica.
• Poesía narrativa: O Bendito San Amaro e Na noite estrelecida.

Ramón Cabanillas

Naceu en Cambados en 1876, estudou no seminario de Santiago e volveu a Cambados. Traballou de funcionario no Covelo e emigrou a Cuba, onde traballou na administración do Centro Galego. Compuxo a Raxa, o himno e a xandeira galega. Comezou a escribir en galego e asimilou as ideas agraristas. Os seus poemas acabaron sendo himnos na loita agrarista e na acción galeguista.

Foi nomeado membro da RAE, o que foi un engano por parte de Castelao. Cando estalou a Guerra Civil, Castelao conseguiu que Cabanillas fose trasladado polos deputados a Valencia. Cando soubo que a guerra estaba perdida, volveu a Galicia dicindo que estivera secuestrado e deixou de escribir en galego.

É unha figura de loita contra o caciquismo. Está enterrado no Panteón de Galegos Ilustres.

Rexurdimento

• Rosalía de Castro: Follas novas
• Curros Enríquez: Desde a miña terra
• Manuel Murguía: Historia de Galicia
• Eduardo Pondal: Queixume dos pinos
• Grupo Nós: Vicente Risco, O lobo da xente; Ramón Otero Pedrayo, Arredor de si