Vicente Risco: Traxectoria, Pensamento e Obra Literaria Galega

Vicente Risco (Ourense, 1884-1963): Traxectoria e Obra

Vicente Risco (Ourense, 1884-1963) foi unha figura central da cultura galega. Destacou como narrador, ensaísta (etnográfico, político, literario, histórico e filosófico), autor de teatro e, en menor medida, como poeta.

Etapas na Biografía e Evolución Literaria

Na biografía e evolución literaria de V. Risco considéranse tres etapas fundamentais:

1. Etapa Pregaleguista: Desenvolvida ata 1917.
2. Etapa Galeguista ou Nacionalista: Iníciase co ingreso nas Irmandades da Fala (1918) e conclúe na Guerra Civil (1936).
3. Etapa de Nacional-Catolicismo: Nela adopta posturas cada vez máis conservadoras e se afasta do galeguismo.

Sistema de Valores e Pensamento

No seu sistema de valores destacan os seguintes trazos ideolóxicos:

1. Entende a arte como algo propio dunha elite.
2. Irracionalismo e crítica da ciencia. Considera que o imperio da técnica trae consigo a deshumanización.
3. Considera o capitalismo como un sistema destrutor dos alicerces culturais e impregnado de materialismo.
4. Espiritualismo e relixiosidade. A partir dos anos 20, refúxiase nun catolicismo cada vez máis integrista, convencido de que a única saída á crise da cultura occidental era a recuperación dos valores cristiáns.

Substratos da Cosmovisión Galega

A ideoloxía que sustenta o seu pensamento vén marcada polo cristianismo, o celtismo e o atlantismo, elementos que son, ao seu xuízo, substratos esenciais da cosmovisión de Galicia.

A Obra Literaria de Vicente Risco

Correntes Literarias de Influencia

Na súa produción literaria percíbese a influencia de tres correntes principais:

• Modernismo: O primeiro Risco defende unha escrita evasionista e oposta a toda instrumentalización de carácter social.
• A vangarda artística de comezos de século.
• A tradición oral galega.

Narrativa

A súa produción narrativa divídese en varios tipos de relatos:

• Relato Modernista

  “O caso que lle aconteceu ao Dr. Albeiros” (1919). Narración humorística con notas críticas referidas ás materias ocultistas.

• Relatos de Tradición e Simbolismo

  Vinculados á cultura tradicional, ao cometido didáctico-ideolóxico e ao simbolismo. Vincula a identidade galega coas orixes celtas e os valores do cristianismo:

  • “O lobo da xente” (1925)
  • “A trabe de ouro e a trabe de alquitrán” (1925)

• Literatura Satírica: O Porco de Pé

  O porco de pé (1928). Móstranos o perfil grotesco de todos os personaxes e grupos sociais característicos do mundo urbano da segunda e terceira décadas do século XX. Pon ao descuberto o caos dunha sociedade desarticulada, convertida en masa e, polo tanto, predestinada a aceptar como guía e inspirador a personaxes como don Celidonio. Este carece de cultura ou psicoloxía, posuíndo só reaccións instintivas e necesidades primarias, converténdose no símbolo animalizado da degradación á que leva a sociedade burguesa.

Ensaio

• “Nós os inadaptados” (1933). Estuda a evolución ideolóxica do seu grupo xeracional.

Teatro

• O bufón de El-Rei (1928). A acción desenvólvese na época medieval, con mencións á materia de Bretaña.