Animalia ornogabeak: sailkapena eta ezaugarriak

Enviado por Comunidad Wikiteka y clasificado en Biología

Escrito el en euskera con un tamaño de 3,65 KB
Actualizado el

Resumen

Dokumentu honek animalia ornogabeen (invertebratuen) talde nagusiak aurkezten ditu: poriferoak, knidarioak, har-formakoak, moluskuak, artropodoak eta ekinodermatuak. Ikasleak talde bakoitzaren ezaugarri komunak, simetria motak, eskeletoa eta azpitaldeen adibideak ikasiko ditu.

Puntos clave

  • Animalia ornogabeak espezie guztien %95 baino gehiago dira.
  • Poriferoak (esponjak) sesilak dira, iragazketa bidez elikatzen dira eta zaku formako gorputza dute.
  • Knidarioek simetria erradiala, barrunbe gastrobasikularra eta zelula erresumingarriak dituzte; polipo eta marmoka fase ditzakete.
  • Anelidoak gorputz segmentatua dute (metameroak), eta moluskuek hiru atal nagusi: burua, masa biszerala eta oina.
  • Artropodoek exoeskelet kitinazkoa, apendize artikulatuak eta hazkundean zehar mudak dituzte.
  • Ekinodermatuek eskeleto karetsua eta ur-hodien (anbulakral) sistema dute mugitzeko.

Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba

Animalia Ornogabeak (Invertebratuak)

Talde honetako animaliak dira ugariena, espezie guztien %95 baino gehiago osatzen baitute. Haien ezaugarri nagusiak honako hauek dira:

  • Mugikortasuna: Aktiboak edo sesilak izan daitezke (adibidez, koralak).
  • Eskeletoa: Exoeskeletoa izan dezakete (intsektuak bezala) edo ez (zizareak bezala).
  • Ingurunea: Lurrean, ur gezatan zein ur gazitan aurki daitezke.

1. Poriferoak eta Knidarioak

Poriferoak (Esponjak)

  • Sesilak dira eta itsasoan bizi dira.
  • Zaku formako gorputza dute, poro ugari dituena.
  • Iragazketa bidez elikatzen dira.

Knidarioak (Medusak, Koralez)

  • Simetria erradiala eta gorputz biguna dute.
  • Barrunbe gastrobasikularra dute (aho-uzki bakarra).
  • Garroak dituzte, zelula erresumingarriekin hornituak.
  • Bi bizi-fase ezberdinetan ager daitezke: polipoa (finko) eta marmoka (igerilari).

2. Har-formakoak (Platihelmintoak, Nematodoak, Anelidoak)

Ezaugarri komunak

  • Aldebiko simetria dute.
  • Gorputz biguna eta luzanga dute.
  • Ez dute hankarik, eta herrestan mugitzen dira.

Platihelmintoak (Zizare lauak)

  • Parasitoak izan daitezke (teniak), baina aske bizi direnak ere badaude (planariak).

Nematodoak (Zizare zilindrikoak)

  • Gorputz mehea eta punta-muturrak dituzte.
  • Parasitoak dira gehienbat (trikinak, heste-zizareak).

Anelidoak (Gorputz segmentatua)

  • Gorputza segmentuz osatuta dute (metameroak), eta batzuek zetak dituzte.
  • Lurrean zein uretan bizi dira.

3. Moluskuak

Ezaugarri komunak

  • Aldebiko simetria, gorputz biguna eta segmentatu gabea dute.
  • Hiru atal nagusitan banatzen da beraien gorputza: burua (begiak, ahoa), masa biszerala (barne-organoak, maskorra) eta oina (mugimendurako).

Talde nagusiak

  • Gasteropodoak: Barraskiloak eta bareak dira. Maskor kiribilduna izan ohi dute.
  • Bibalbioak: Muskuiluak eta ostrak dira. Maskor bikoitza dute eta iragazketa bidez elikatzen dira.
  • Zefalopodoak: Txipiroiak eta olagarroak dira. Garroak eta ikusmen bikaina dituzte.

4. Artropodoak (Talde ugariena)

Milioika espezie biltzen dituen taldea da.

Ezaugarri komunak

  • Aldebiko simetria eta exoeskeleto gogorra (kitinazkoa) dute.
  • Gorputza hiru ataletan banatzen da: burua, toraxa eta sabelaldea.
  • Apendize artikulatuak dituzte (hankak, hegoak, antenak).
  • Hazkundean zehar muda egiten dute beraien exoeskeletoa.

Talde nagusiak

  • Miriapodoak: Ehunzangoak (segmentu bakoitzeko hanka pare bat) eta milazangoak (segmentu bakoitzeko bi hanka pare) bereizten dira.
  • Araknidoak: Armiarmak eta eskorpioiak dira. Zefalotoraxa eta lau hanka pare dituzte.
  • Krustazeoak: Izkirak eta karramarroak dira. Bi antena pare eta bost hanka pare izan ohi dituzte.
  • Intsektuak: Kakalardoak eta inurriak dira. Hiru atal nagusi (burua, toraxa, sabelaldea), hiru hanka pare eta, batzuetan, hegoak dituzte.

5. Ekinodermatuak (Itsasokoak)

Eskeleto karetsua dute.

Ezaugarriak

  • Simetria erradiala dute helduak direnean, baina larbek alde biko simetria dute.
  • Ez dute gorputz segmentaturik eta ez dute bururik.
  • Barne-eskeleto karetsua dute, eta batzuek arantzak dituzte.
  • Mugimendua aparatua anbulakralaren bidez egiten dute (urezt betetako hodiak).

Preguntas frecuentes

Zer dira animalia ornogabeak?

Animalia ornogabeak bizkarrezurrik ez duten animaliak dira, invertebratuak ere deitzen zaizkienak. Espezie guztien %95 baino gehiago osatzen dituzte.

Zein dira artropodoen ezaugarri nagusiak?

Artropodoek exoeskelet gogorra (kitinazkoa), gorputz hiru ataletan banatua (burua, toraxa eta sabelaldea) eta apendize artikulatuak dituzte. Hazkundean zehar muda egiten dute.

Ponte a prueba

Tarjetas de repaso

Pulsa una tarjeta para ver la respuesta.

Test

1. Zein talde dira espezie ugarienak ornogabeen artean?
2. Zein animalia-taldek dute simetria erradiala helduetan?
3. Zer ezaugarri dute anelidoek?
4. Zein moluskutan sartzen dira txipiroiak eta olagarroak?
5. Zein da ekinodermatuen eskeletoaren ezaugarria?

Preguntas generadas con IA a partir del documento: comprueba las respuestas con el texto.