Erreakzio Kimikoak: Teoria, Legeak eta Kalkuluak

Eredu Atomiko-Molekularra eta Erreakzio Kimikoak

Eredu atomiko-molekularra: Erreakzio kimiko baten hasieran, atomoen arteko loturak (ionikoak, kobalenteak zein metalikoak) apurtu egiten dira. Ondorioz, erreaktiboak desagertu egiten dira, nahiz eta osatzen zituzten atomoak bertan geratzen diren. Erreakzioaren ondoren, atomoen artean lehengoak ez bezalako beste lotura batzuk sortzen dira, substantzia berriak (produktuak deiturikoak) eratuz (baina atomoak berdinak dira).

Talken Eredua

Talken eredua: Molekulak etengabe mugitzen ari direla kontuan hartuta, aldaketa kimikoak osagai kimikoen arteko talken bidez gertatzen direla esaten da. Hala ere, talka guztiek ez dituzte erreakzioak sortzen; hiru baldintza bete behar dira:

1. Molekula egokien arteko talka izatea.
2. Talka gertatzen den unean molekulen norabideak egokiak izatea (talka ez da eraginkorra aurrez aurrekoa ez bada).
3. Talka egiten duten molekulek abiadura nahikoa izatea.

Lavoisier-en Legea (Masaren Kontserbazioa)

Lavoisier-en legea (masaren kontserbazioa): Erreakzio kimikoetan masa ez da aldatzen, kontserbatu egiten da. Beste era batera esanda, atomo kopurua bera da hasieran eta amaieran. Ekuazio kimikoan adieraztean, doitu egin beharko dugu atomo kantitatea ez bada berdina.

Proust-en Legea (Proportzio Konstanteak)

Proust-en legea (proportzio konstanteak): Erreakzio kimikoetan parte hartzen duten substantzien masak beti proportzio berean konbinatzen dira.

Masa Atomikoa eta Molekularra

Masa atomikoa: Atomoaren masa da, eta kalkulatzeko elementuaren protoiak eta neutroiak batzen dira. "u"-tan adierazten da (masa atomikoaren unitatea).

Masa molekularra: Molekula baten masa da. Molekula mota bakoitzak bere masa molekularra du. Molekulak oso txikiak direnez, gramoa ez da unitate egokia beren masa adierazteko, handiegia baita. Horregatik, "u"-tan adierazten dira molekulen masak. Kalkulatzeko urratsak:

1. Atomo bakoitzaren masa atomikoa jakin.
2. Masa atomikoa dagokion atomo kantitatearekin biderkatu.
3. Eragiketak egin.

Mola eta Masa Molarra

Mola: Erreakzio kimiko batean, substantzien milioika eta milioika molekulek erreakzionatzen dute produktu baten kantitate adierazgarria lortzeko. Hori dela eta, molekulen multzo unitate definitua da mola.

Masa molarra: Substantzia baten masa molarra haren mol baten masa da, eta gramotan adierazten da. Substantziaren masa molarrak eta molekularrak balio bera izango dute beti.

Ekuazio Kimikoak eta Kalkulu Kimikoak

Ekuazio kimikoa: Ekuazio kimikoak erreakzioan sartutako erreaktiboen eta lortutako produktuen arteko erlazioa adierazten du. Ekuazio kimiko bat kalkuluak egiteko baliagarria izan dadin, erreaktiboen aldean dauden atomo kopuruak eta produktuen aldekoak berdinak izan behar dira; hau da, doiturik egon behar da.

Kalkulu Kimikoak Egiteko Urratsak

1. Ekuazio kimikoa doitu.
2. Parte hartzen duten substantzien masa molarrak kalkulatu.
3. Substantzien molen eta gramoen arteko proportzioak idatzi. Erreaktiboen eta produktuen masa totala kalkula daiteke, froga gisa. Gainera, taulan agertzen diren molekulen eta molen kopuruak doitzean berdinak dira.
4. Kalkulua egin.

Disoluzioak eta Kontzentrazioa

Disoluzioak: Bi substantzia edo gehiagoren arteko nahasketa homogeneoa da. Proportzio handienean agertzen den substantziari disolbatzailea deritzo, eta proportziorik txikienean agertzen denari solutua.

Solutua substantzia ionikoa denean: Ioiak banatu egiten dira, eta ur molekulez inguratuta geratzen dira.

Solutua ez denean ionikoa: Solutuaren molekulak banatzen dira, eta ur molekulaz inguraturik geratzen dira.

Disoluzioaren Kontzentrazioa

Disoluzioaren kontzentrazioa: Solutua zer proportziotan disolbatu den adierazten digu. Hiru mota daude:

• Diluitua: Solutu gutxi dagoenean.
• Kontzentratua: Solutu gehiago dagoenean.
• Asetua: Ez du solutu gehiago onartzen. Hortik aurrera botatakoa hauspeatu edo prezipitatu egingo da, soberan baitago.

Kontzentrazioa Adierazteko Moduak

• Masa-ehunekoa: Ehun gramo disoluziotik zenbat gramo diren solutu adierazten du.
• Gramo litroko: Disoluzio litro bakoitzean zenbat gramo solutu dagoen adierazten du.
• Bolumen-ehunekoa: Ehun litro bakoitzean zenbat litro diren solutu adierazten du.
• Molaritatea: Disoluzio litro bakoitzean zenbat mol solutu dagoen adierazten du.