Europar Batasuna: Historia, Erakundeak eta Integrazioa

Europar Batasunaren Mapa Politikoa

Sarrera

Mapa mota hau mapa tematiko bat da. Mapa tematikoetan fenomeno geografiko zehatzak kartografiatzen dira. Kualitatiboak izan daitezke banaketa bakarrik erakusten dutenean, edo kuantitatiboak, irudikatutako fenomenoaren kopurua ere erakusten dutenean.

Maparen izenburua Europar Batasunaren mapa politikoa da. Legendan, koloreen bidez, datu hauek adierazten dira:

• Hori ilunez: 1957an Erromako Ituna sinatu zuten herrialdeak.
• Hori argiz: Bederatzien Europa (1973).
• Laranjaz: Hamarren Europa (1981).
• Arrosaz: Hamabien Europa (1986).
• Marroi ilunez: Alemaniaren bateratzea (1990).
• More argiz: Hamabosten Europa (1995).
• Arrosa argiz: Hogeita Bosten Europa (2004).
• Fuksiaz: Hogeita Zazpien Europa (2007).
• Berdez: Data finkorik ez dutenak.

Europar Batasuna (EB): Europako 27 estatuek osatzen duten nazioz gaindiko erakundea da. 1993ko azaroaren 1ean sortu zen Maastrichteko Itunarekin. Integrazio ekonomiko, politiko, sozial eta kulturala du helburu. Gaur egungo EB lurralde-integrazioaren eta zabalkuntza-prozesu luze baten emaitza da.

1. Integrazio-prozesua

Europa eraikitzeko lehen pausoak Bigarren Mundu Gerraren ostean hasi ziren. 1946an, Winston Churchill politikari britainiarra Europako Estatu Batuak sortzearen alde agertu zen, herrialdeen arteko lehia ezabatzeko, ekonomiak koordinatzeko eta AEBen eta SESBen aurrean hirugarren mundu-potentzia izateko.

1.1. Eratze-itunak

Eratze-itunetan integrazio ekonomikorako oinarriak ezarri ziren:

• Parisko Ituna (1951): Sei estatuk osatu zuten (Frantzia, Alemania Federala, Italia eta Benelux). Ituna 2002an amaitu zen.
• Erromako Ituna (1957): EEE (Europako Ekonomia Erkidegoa) eta Euratom sortu ziren.
  • EEE: Merkatu bakarra eta pertsonen, salgaien, zerbitzuen eta kapitalen zirkulazio askea ezarri zuen.
  • Euratom: Industria nuklearra xede baketsuekin garatzeko eta erregai nuklearren merkatu bateratua sortzeko.

1.2. Eratze-itunen aldaketak

Integrazio-prozesuan zehar, hainbat aldaketa eta itun berri egin dira:

• Europako Agiri Bakarra (1986): Lehenengo eraldaketa handia. Parlamentuaren agintea handitu eta merkatu bakarra 1993rako finkatu zuen.
• Maastrichteko Ituna (1992): Europar Batasuna sortu zuen eta hiru zutabeak ezarri zituen, ekonomia eta diru-batasuna barne.
• Amsterdameko Ituna (1997): Europa demokratikoagoa eta sozialagoa, herritarrengandik hurbilago dagoena.
• Nizako Ituna (2001): Erakundeak eta erabaki-sistemak eraldatu zituen.
• Lisboako Ituna (2007): EBren funtzionamendua zehazten duen gaur egungo itun nagusia da.

2. Zabalkuntza-prozesua

2.1. Ondoz ondoko zabalkuntzak

Kide kopurua seitik hogeita zazpira igaro da. Sartzeko baldintzak (1993): sistema demokratikoa, merkatu-ekonomia eta EBko betebeharrak onartzea.

• 1951-1957: Frantzia, Alemania Federala, Italia, Belgika, Herbehereak eta Luxenburgo.
• 1973: Danimarka, Irlanda eta Erresuma Batua.
• 1981-1986: Grezia (1981), Portugal eta Espainia (1986).
• 1995: Suedia, Finlandia eta Austria.
• 2004: Zabalkuntza handiena (Estonia, Letonia, Lituania, Polonia, Txekia, Eslovakia, Hungaria, Eslovenia, Zipre eta Malta).
• 2007: Errumania eta Bulgaria.

Gaur egun, Kroazia (sartua), Mazedonia eta Turkia hautagaiak dira, nahiz eta 2006tik prozesua moteldu den.

3. Europar Batasuneko Erakundeak

• Kontseilu Europarra: Gorengo organo politikoa, helburu nagusiak finkatzen ditu.
• Europar Batasuneko Kontseilua: Estatu kideen ordezkariak (ministroak). Legeak eta aurrekontua onartzen ditu.
• Europako Parlamentua: Herritarren ordezkariak. Legeria onetsi eta beste erakundeak kontrolatzen ditu.
• Europako Batzordea: EBren interesak defendatzen ditu, legeak proposatu eta kudeaketa egiten du.
• Justizia Auzitegia: Legeen interpretazioaz eta eztabaidez arduratzen da.
• Kontuen Auzitegia: Finantzak kontrolatzen ditu.
• Europako Banku Zentrala: Diru-politika diseinatu eta euroa kudeatzen du.

4. Europako Erkidegoko Politikak

4.1. Politika Ekonomikoa

• Merkatu Bakarra: Pertsonen, salgaien, kapitalen eta zerbitzuen zirkulazio askea.
• Ekonomia eta Diru Batasuna: Konbergentzia ekonomikoa eta euroaren erabilera.

4.2. Justizia eta Barne Arazoak

• Askatasun-espazioa: Zirkulazio-askatasun osoa.
• Segurtasun-espazioa: Delinkuentziaren eta terrorismoaren aurkako neurriak.
• Justizia-espazioa: Lankidetza judiziala.

4.3. Hezkuntza, Zientzia eta Kultura

Ikasleen trukeak (Erasmus), Ikerketa Esparrua eta kultura-dibertsitatearen sustapena dira ardatz nagusiak.

5. Lurralde-aldeak EBn

EBren barruan desoreka handiak daude, batez ere herrialde kide berrien eta zaharren artean.

5.1. Desoreken arrazoiak

• Historikoak: Itsas merkataritzaren garrantzia eta Industria Iraultzaren eragina.
• Gaur egungoak: Berrikuntza teknologikoa bereganatzeko gaitasuna eta krisi ekonomikoen eragina.

5.2. Eskualde-multzoak

• Inguru dinamikoa: Europako bizkarrezur handia eta Mediterraneoko arku teknologikoa.
• Kokapen periferikoa: Eskualde nordikoak, atlantikoak eta Ekialdeko Europa.
• Kokapen ultraperiferikoa: Uharteak eta itsasoz haraindiko lurraldeak.

6. EBren Lurralde-politika

Desorekak zuzentzeko, EBk Eskualde-politika eta Kohesio-politika erabiltzen ditu, funts hauen bidez: EGEF (Eskualde Garapeneko Europako Funtsa), EGIF (Europako Gizarte Funtsa) eta Kohesio Funtsak.

Ondorioa: Europar Batasuna estatu subiranoek osatutako nazioz gaindiko erakundea da, non subiranotasunaren zati bat partekatzen den interes komuneko erabakiak modu demokratikoan hartzeko.