Histologia: Ehunen Azterketa eta Organismoen Antolaketa

Enviado por Comunidad Wikiteka y clasificado en Biología

Escrito el en euskera con un tamaño de 4,06 KB

Histologia: Sarrera

Histologiak ehunen egitura mikroskopikoa aztertzen du. Azterketa horiei esker, hainbat egitura eta funtzio ezagut daitezke.

Azterketa horien emaitzak funtsezkoak dira medikuntzarako eta biologiarako, ehunen propietateak, patologien presentzia, bilakaera eta diagnostiko egokiak egiteko.

Organismoen Antolaketa Mailak

Izaki zelulabakarrak

Organismo hauek zelula bakar batez osatuta daude, eta zelula horrek funtzio guztiak betetzen ditu.

Adibideak dira:

  • Bakterioak
  • Protozooak
  • Zenbait alga
  • Zenbait onddo

Izaki zelulanitzak

Zelula bat baino gehiagoz osatuta daude:

  • Forma desberdinetako zelulak dituzte (zelulen bereizketa).
  • Zelulek funtzio desberdinak betetzen dituzte (lanaren banaketa).

Izaki zelulanitzen zelulak bi modutan antolatuta egon daitezke:

  • Talofito mailako antolaketa.
  • Ehun mailako antolaketa.

Talofito Mailako Antolaketa

Elkarrekin egon arren, zelula bakoitzak funtzio guztiak betetzen ditu; hau da, ez dago zelulen bereizketarik, ezta lan banaketarik ere.

Antolaketa mota hau dute:

  • Alga zelulanitzek
  • Onddo zelulanitzek
  • Landare briofitoek (goroldioak, hepatikoak)

Ehun Mailako Antolaketa

Konplexutasun-maila handiko organismo zelulanitz gehienetan gertatzen da:

  1. Zelulek bereizketa-prozesua jasaten dute.
  2. Zelulak espezializatu eta ehunetan antolatzen dira.
  3. Ehunak konbinatu eta organoak sortzen dituzte.
  4. Organoak konbinatu eta aparatuak eta sistemak eratzen dituzte.

Ehunak eta Organoak

Ehunak

Jatorri enbrionario berdineko zelulek osatzen dituzte. Zelula espezializatuen multzoa da, egitura antzekoa eta funtzio bera dutenak.

Organoa

Ehun ezberdinen edo berdinen multzo anatomiko-fisiologikoa da. Funtzio komun bat betetzen du.

Landareen Antolaketa: Kormofitoak

Landare baskularretan (kormofitoetan), organoen multzoak (sustraia, zurtoina, hostoak) gorputz begetatibo bat osatzen dute, hainbat ehunez eratua (adibidez, ehun babeslea, ehun eroaleak, euste-ehunak).

Animalien Antolaketa: Aparatuak eta Sistemak

Animalien gorputza eratzeko, organoak aparatuetan eta sistemetan elkartzen dira.

Aparatua

Egitura ezberdineko organoen elkartea da. Elkarrekin jarduten dute funtzio komun bat betetzeko.

Adibideak:

  • Digestio-aparatua
  • Arnas aparatua
  • Iraitz-aparatua
  • Ugaltze-aparatua
  • Lokomozio-aparatua

Sistema

Egitura berdineko organoen elkartea da (ehun nagusi bera dute). Funtzio komun bat betetzen dute.

Adibideak:

  • Nerbio-sistema
  • Zirkulazio-sistema
  • Sistema endokrinoa

Landare Ehunak

Ehun enbrionarioak edo meristemoak

Zelula bereiztugabeez osatuta daude, etengabe zatitzen direnak:

  • Meristemo primarioak: Enbrioitik datoz, zurtoin eta sustraien muturretan kokatzen dira (luzerako hazkuntza).
  • Meristemo sekundarioak: Landarearen lodierako hazkuntzaz arduratzen dira (adibidez, cambiuma, fellogenoa).

Ehun helduak edo behin betikoak

Zelula espezializatuez osatuta daude, normalean zatitzeko gaitasuna galdu dutenak:

  • Ehun babesleak: Landarea kanpotik babesten dute (adibidez, epidermisa, suberra).
  • Oinarrizko ehunak edo parenkimak: Funtzio anitzak dituzte (adibidez, fotosintesia, erreserba-substantzien metaketa).
  • Euste-ehunak: Landareari eusten diote eta sendotasuna ematen diote (adibidez, kolenkima, esklerenkima).
  • Ehun eroaleak: Substantziak (ura, gatz mineralak, elikagai elaboratuak) garraiatzen dituzte landarean zehar (adibidez, xilema, floema).
  • Ehun jariatzaileak: Hainbat substantzia jariatzen dituzte (adibidez, erretxina, nektarra, esentziak).