Loturak Kimikan: Ionikoa, Metalikoa eta Kobalentea

Atomoek elkarrekin lotuta egoten diren indarren multzoa dira, non molekulak edo kristalak sortzen diren. Era berean, likido eta solidoetan dauden molekulek elkarri eusten dieten indarrak ere badira. Lotura kimikoen izaera elektrikoa da, elkarri erakartzen diren alde + eta alde - dutelako.

Oktetoaren araua

Atomoen arteko loturak dira, bakoitzak bere aldetik baino egonkortasun handiagoa eta energia txikiagoa duten multzoak sortzeko. Atomoek 8 araua betetzen dute: balentzia geruzan 8 elektroi izatea. Hau gas nobleen konfigurazioa izatea da, eta egonkortasuna lortzeko.

Lotura ionikoa

Ionikoa: ioi positiboen eta ioi negatiboen arteko erakarpen elektrostatikoa da. Elektronegatiboenek elektroiak irabazten dituzte, anioiak eratuz, eta elektropositiboenek elektroiak galtzen dituzte, katioiak eratuz.

Solidoak giro tenperaturan

Sare kristalinoa oso egonkorra denez, atomoen arteko loturak oso sendoak dira. Urtze puntu altuak dituzte, eta ondorioz, ioiak sarean duten tokia uzteko energia handia eman behar zaie.

Gogorrak eta hauskorrak

Gogorrak dira substantzia marrazteko, sare kristalinoa apurtu behar delako eta horretarako lotura sendoak apurtu behar direlako. Era berean, hauskorrak dira kolpe txiki batekin, loturak distantzia gainditzen dutelako eta plano bateko ioiak desplazatzen direlako. Ondorioz, zeinu bereko ioiak aurrez aurre geratzen dira elkarren aurka (kontrako), eta beraz, kristalak hautsi egiten dira.

Ura disolbagarriak

Uretan disolbagarriak dira. Ur molekulek karga neutroa dute, baina kargen banaketa asimetrikoa dute. Kristal ionikoa uretan sartzean, H2O antolatu egiten da eta bere alde positiboak (H) ioi negatiboa inguratzen du, eta alde negatiboak (O) ioi positiboa.

Eroankortasun elektrikoa

Elektrizitatea eroaleak izateko, kargak higitu ahal izan behar dira. Beraz, solido egoeran ez dute elektrizitatea eroaten, ioiek sare kristalinoan posizio finkoa dutelako eta ezin direlako mugitu. Likido egoeran edo disoluzioan, elektrizitate eroaleak dira, kargak higitu ahal direlako.

Sare kristalinoak eratzen dituzte

Sare energia askatzean (ioiak sare kristalinoan antolatzean), ioi positiboak ioi negatibo kopuru jakin batez inguratzen dira, eta alderantziz. Sortzen diren egiturak egonkorrak dira. Zenbat eta sare-energia handiagoa izan, sare kristalinoa geroago eta egonkorragoa izango da. Sare kristalinoaren forma anioiaren eta katioiaren neurrien arteko antzekotasun mailaren menpe dago, eta ioi positibo eta negatiboen kopuruaren menpe ere bai.

Adibidez: N2O, ioietako kargaren bikoitza bada, ioi bateko kopurua bi izango da.

Koordinazio-zenbakia: zeinu jakin bateko ioiak inguratzen dituzten kontrako zeinuko ioien kopurua da. Koordinazio-indizea berdina bada, proportzionalak dira, eta beraz zenbaki bera izango dute. Baina batenak ioi kopurua bikoiztuz gero, ioietako baten zenbakia 2 izango da.

Lotura metalikoa

Metalikoa: gas nobleen konfigurazio elektronikoa lortzeko, hau da, balentzia geruzan 8 elektroi izateko, elektronegatibotasun antzekoa eta txikia duten atomoek elektroiak galtzeko joera dute. Hau da, metalen arteko elkarteak, non elektroi hodeia sortzen den. Elektroi hodeia sortzen da atomoak elektroiak galtzen hasten direlako, baina orain atomoa positibo geratu denez, kanporatutako elektroiak elkar erakarzen dira.

Solidoak: harikorrak, xaflakorrak, zailtasuna eta gogortasuna

Deformatu daitezke harikortasuna edo xaflakortasuna lortu arte. Baina deformazio horiek ez dute aldatzen katioien eta elektroi hodeiaren arteko egitura. Katioi metalikoen lerro bati kolpe bat ematerakoan, desplazatu egiten da, baina elektroi hodeia haien artean jarraitzen duenez, kristala ez da hausten.

Eroale elektriko eta termikoak

Elektroi hodeiak errazki higitzen ditu elektroiak kristalean zehar.

Lotura intermolekularrak

Molekularteko indarrak dira, eta atomoen loturak baino ahulagoak dira. Van der Waals-en indarrak: substantzia kobalente molekularren urtze eta irakite puntuak lotura intermolekularraren araberakoak dira: dipolo-dipolo > dipolo-dipolo induzitua > sakabanatze indarrak.

Dipolo-dipolo lotura

Molekula polarren artean (CO).

Sakabanatze indarrak

Molekula apolarren artean. Solbatazio-energia ioiak eta haren inguruan dauden molekulek osatutako sistemaren energia da. Energia hori sare-energia baino handiagoa bada, konposatu ionikoa disolbatzailean disolbatuko da.

Dipolo-dipolo induzitua

Molekula apolar eta polarren artean.

Hidrogeno-lotura

Aldiuneko dipolo-dipolo induzitu lotura: hidrogeno atomoak eta elektronegatibotasun handiagoko atomo txikien arteko elkarteak dira, hau da, F, N eta O. HF, H2O eta NH3 espero baino urtze eta irakite tenperatura altuagoak dituzte.

Lotura kobalentea

Kobalentea: gas nobleen konfigurazio elektronikoa lortzeko, hau da, balentzia geruzan 8 elektroi izateko, elektronegatibotasun antzekoa eta handia duten elementuen arteko loturak dira; hau da, ez-metalen arteko loturak.

LEWIS-en egiturak bidez: molekula baten atomoen arteko marratxo edo lotura puntuetan elektroi bikoteak erakusten dituen irudikapen grafikoa da. Lotura bakunak (elektroi pare bat), lotura bikoitzak (4 elektroi) edo lotura hirukoitzak (3 elektroi pare) eratu daitezke.

Molekulak eratzen dituzte: propietate kimiko guztiei eusten dien substantzia baten kantitate txikiena adierazten duen entitatea. Formula molekularren bidez adierazten dira, molekuletan elementu bakoitzaren zenbat atomo dauden adieraziz. Molekula kobalentearen osagaiak hurrengoak izan daitezke: elementu baten atomoak substantzia sinpleetan edota zenbait elementuren atomoak konposatuetan.

Lotura kobalente datiboa

Emaile-hartzaile lotura da. Substantzia jakin batzuen eraketa azaltzen da; gezien bidez espezie emailetik espezie hartzailera doan elektroi bikotea adierazten da.

Polaritatea

Lotura apolarra

Bat egiten duten atomoek elektronegatibotasun bera dute, eta elektroiak era berean banatzen dira bi nukleoen artean.

Lotura polarra

Bat egiten duten atomoetako bat elektronegatiboagoa da (elektroiak erakartzeko gaitasun handiagoa du) bestea baino, eta hau nukleotik gertuago egongo da. Karga partziala agertzen da nukleoen gainean: elementu elektronegatiboak karga partzial negatiboa izango du eta besteak karga partzial positiboa. Atomo elektronegatiboak ez dizkio elektroiak besteari kentzen, baizik eta neurri handiagoan erakartzen ditu.

Hitz gakoak

Lotura ionikoa, lotura metalikoa, lotura kobalentea, oktetoaren araua, sare kristalinoa, polaritatea, Van der Waals indarrak, hidrogeno-lotura.