Menderakuntzazko Perpaus Elkartuak: Gida eta Sailkapena

Menderakuntzazko perpaus elkartuak

Menderakuntzazkoetan, juntadurazkoetan bezala, bi perpaus ditugu, baina ez maila berekoak. Bata perpaus nagusia da, eta bestea mendeko perpausa. Mendekoa perpaus nagusian dago txertatuta. Bi sailkapen egin daitezke: esanahiaren edo funtzioaren araberakoa bata, eta formaren araberakoa bestea.

Perpaus konpletiboak

Zer? galderari erantzuten diote. Erlazio-hizkiak:

• -(e)la, -(e)nik, -t(z)ea, -t(z)eak, -t(z)eari, -t(z)eko, balitz, ezetz...

Zehar-galderak

Zer? galderari erantzuten diote. Erlazio-hizkiak:

• -(e)n, -n ala ez.

Erlatibozko perpausak

Erlazio-hizkiak:

• -(e)n, -tako (-dako), -(r)iko.

Denborazko perpausak

Perpaus nagusiak zer gertatzen den esaten digu, eta mendeko perpausak perpaus nagusia noiz gertatzen den. Erlazio-hitzak:

• Aurrekotasuna: baino lehen(ago), aurretik, orduko...
• Gerokotasuna: ... eta gero, ondoren, ostean, -takoan, -nez gero, -(e)netik...
• Berehalakotasuna: bezain laster, bezain pronto, bezain arin, eta berehala, -(e)neko...
• Aldiberekotasuna: -(e)nean, -(e)n bakoitzean, -(e)n gehienetan, -(e)n guztietan, -(e)n guztian, -(e)n aldiro.

Moduzko perpausak

Ekintza nola edo zelan betetzen den esaten dute. Erlazio-hizkiak:

• -(e)n bezala, -(e)n moduan, -(e)n legez, -(e)n antzera, -(e)n gisan, -(e)n arabera, -(e)n heinean, -(e)nez, ba... bezala...

Konparaziozko perpausak

Bi zati elkarrekin konparatzen dira:

• Berdintasuna: -(en) bezain, adina, bezainbeste.
• Desberdintasuna: baino... -ago, baino gehiago, baino gutxiago.

Helburuzko perpausak

Zertara eta zertarako galderei erantzuten diote. Erlazio-hizkiak:

• -t(z)eko, -t(z)ekotan, -t(z)eagatik, -t(z)earren, -t(z)era.

Kausazko perpausak

Ekintza zergatik gertatzen den esaten dute. Erlazio-hitzak:

• -(e)lako, ... eta, bait-, -(e)la eta, zeren... bait-, -(e)nez gero, -(e)la kausa, -(e)la medio, -t(z)eagatik, -t(z)earren.

Baldintzazko perpausak

Perpaus nagusia betetzeko baldintza esaten dute. Erlazio-hitzak:

• (baldin) ba-, -(e)z gero, -t(z)ekotan...

Perpaus kontzesiboak

Perpaus nagusia betetzeko zein oztopo edo eragozpen gainditzen duten esaten dute. Erlazio-hitzak:

• -(e)n arren, nahiz eta..., -(e)n... ba... ere, arren, -ta ere, -agatik...