Historia y Evolución de O Rexurdimento en Galicia

O Rexurdimento y la Recuperación Cultural de Galicia

O Rexurdimento es o movemento de recuperación da cultura galega que se desenvolve a partir da segunda metade do século XIX. Os trozos principais do Rexurdimento son a defensa do carácter diferencial de Galicia e a revitalización do idioma galego. Este movemento cultural vai desde 1863, ano da publicación de Cantares Gallegos, ata 1916, data da creación das Irmandades da Fala.

Contexto Político

Ao longo do século XIX xorde e desenvólvese o galeguismo, un movemento social, político e cultural que pretende que Galicia recupere a súa identidade e faga valer a súa personalidade; distínguense tres etapas:

• O provincialismo (1840-1868): Foi un movemento político e cultural que se consideraba a Galicia unha única provincia (en vez das 4 provincias de 1833); reclamábase a unidade administrativa do territorio.
• O federalismo (1869-1881): Ligado ás ideas republicanas, participou na elaboración dun Proxecto de Constitución para o futuro Estado Galaico.
• O rexionalismo (1881-1916): Xurdiu a par dos movementos rexionalistas catalán e vasco, e compartiu con eles o mesmo proxecto de organizar de forma descentralizada o Estado español. Os seus principais dirixentes foron Manuel Murguía e Alfredo Brañas (consideravan que Galicia era unha rexión).

A Cultura e as Linguas Galegas

Foron sectores da pequena burguesía os que traballaron por este rexurdir cultural desde diversas fontes:

• A prensa: A creación de editoriais e de publicacións periódicas onde editar os traballos que se estaban a facer; a primeira publicación monolingüe foi O tío Marcos d'a Portela, editada en 1876.
• A historiografía: Interésaa o estudo do pasado de Galicia. Destacan Benito Vicetto e, sobre todo, Manuel Murguía, que propugnou a orixe atlántica e céltica de Galicia.
• A lingua galega: Existe interese polo estudo do idioma, no proceso de consolidación do galego como vehículo culto de expresión. Orixinaron a aparición de gramáticas, vocabularios e dicionarios. Neste eido, destacan Saco Arce (Cura, a primeira publicación con datos científicos) e Marcial Valladares (publicou a primeira novela en galego en 1864).

A Literatura Galega

Poesía

A poesía do Rexurdimento non se adscribe ao Romanticismo, senón ao Realismo. Valentín Lamas Carvajal é o autor da poesía costumista, a través da cal critica as inxustizas que padece o campesiño. Manuel Leiras Pulpeiro: Escrbiu Cantares gallegos (1911). Manuel Lugrís Freire é o autor de Soidades (1894).

Teatro

Con A fonte do rexurdimo, de Francisco María de la Iglesia, obra costumista, estreada e publicada en 1882, iníciase o teatro galego e culto.