Cal é a orde dos pronomes átonos en galego?

A 3ª persoa vai na última posición, o CI vai antes que o CD e a 2ª persoa vai antes que a 1ª, salvo cando a 2ª persoa é plural.

Cando se usa «lo, los, la, las» e cando «o, os, a, as»?

Lo, los, la, las úsanse tras formas verbais en -r ou -s, tras nos, vos, lles e tras o interrogativo u. O, os, a, as úsanse nos demais casos.

Pronomes tónicos e átonos en galego: uso, colocación e valores do pronome «se»

Resumen

O documento explica os pronomes tónicos e átonos en galego, incluíndo os seus usos como suxeito e complemento, a elección das formas de terceira persoa como CD e os dativos. Tamén recolle os valores do pronome «se» e as regras de colocación e orde dos pronomes átonos.

Puntos clave

Os pronomes tónicos úsanse como suxeito e complemento, e presentan valores como o plural de modestia, o de maxestade e o sociativo.
As formas lo, los, la, las usanse tras formas verbais en -r ou -s, tras nos, vos, lles e tras o interrogativo u; no, nos, na, nas tras formas verbais en diptongo decrecente; e o, os, a, as nos demais casos.
Os dativos poden ser de solidariedade ou de interese, e algúns verbos cambian de significado segundo funcionen como acusativo ou dativo.
O pronome «se» pode ser reflexivo, recíproco, compoñente dun verbo pronominal, impersoal, marca de pasiva reflexa ou marca de modalidade media.
O obxecto directo átono adoita ser enclítico, salvo en contextos enfáticos, negativos ou con adverbios; o obxecto subordinado adoita ser proclítico.
Na orde dos pronomes átonos, a 3ª persoa vai na última posición, o CI vai antes que o CD e a 2ª persoa vai antes que a 1ª, salvo cando a 2ª é plural.

Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba

Pronomes tónicos

Como suxeito e complemento de verbo:

·Pl. de modestia: o emisor réstase importancia dentro do discurso (nós/eu).
·Pl. de maxestade: utilizado polos xerarcas (nós/eu).
·Pl. sociativo: compartir ou expoñer co interlocutor (nós/eu).
·Nós complexivo: o emisor é solidario co receptor (nós/ti).
·Distanciamento: da acción implicando ao interlocutor (ti/eu).
·Usos xurídico-administrativos: en textos xurídico-administrativos para afastarse do exposto (el/eu).

Pronomes átonos

Compleméntanse co verbo e parte dos pronominais: te (CD) e che (CI).

Uso das formas de terceira persoa como CD

· lo, los, la, las: tras formas verbais en -r ou -s; tras nos, vos, lles; tras o interrogativo u (onde).
· no, nos, na, nas: tras formas verbais en diptongo decrecente.
· o, os, a, as: nos demais casos.

Dativos

·Dativo de solidariedade: implica que o locutor busca a súa complicidade (formas de 2ª persoa, incluída a cortesía, e a veces de 2ª persoa xunto co CI).
·Dativo de interese: sinala a persoa afectada pola acción verbal (formas de CI, xunto co dativo de solidariedade e pronome de CI ou os de 2ª persoa).
·Dativo e acusativo: algúns verbos transitivos de cousa (CD de 3ª persoa) ou de persoa (CI) poden cambiar de significado segundo sexan acusativo (CD) ou dativo (CI).

Reflexivos

O suxeito e o pronome son o mesmo referente (pode cambiar o significado; non é posible se a acción afecta só unha parte do suxeito).

Valores do pronome «se»

·Reflexivo: o suxeito e o CD son o referente.
·Recíproco: dous suxeitos reciben e realizan a acción.
·Compoñente dun verbo pronominal: inseparable, sen función sintáctica.
·Impersoal: aplicado a estruturas intransitivas.
·Marca de pasiva reflexa: encobre o que realiza a acción (non hai CAg; o suxeito da pasiva equivale ao CD da activa).
·Marca de modalidade media ou interna: o suxeito é espectador, sen intervención dun axente externo.

Colocación dos pronomes átonos

·Obxecto directo (O.D.): xeralmente enclítico, salvo cando:
- hai entoación enfática ou desiderativa;
- se usa un adverbio de tempo, modo (-mente), lugar ou indefinido;
- se altera a orde sintáctica;
- o enunciado é negativo (e hai pausa tras el);
- hai un pronome ou adverbio exclamativo antes do verbo.

·Obxecto subordinado (O.S.): xeralmente proclítico, salvo cando:
- hai pausa ou separación excesiva entre verbo e nexo;
- o nexo é pois, que ou así que;
- o pronome átono é pleonástico (a forma tónica vai entre verbo e nexo).

Orde dos pronomes

A 3ª persoa vai na última posición; o CI vai antes que o CD; a 2ª persoa vai antes que a 1ª, salvo cando a 2ª persoa é plural.

Interpolacións

Inserción de elementos entre verbo e clítico (adverbio, pronome suxeito ou non).