O Século XVIII e a Crise do Antigo Réxime: Características e Transformacións

O Século XVIII: A crise do Antigo Réxime

Co nome de Antigo Réxime designamos unha época caracterizada por un réxime demográfico antigo, unha monarquía absoluta, unha sociedade estamental e unha economía de subsistencia de base fundamentalmente agraria.

Características do Antigo Réxime

• Economía agraria: A maior parte da poboación vivía no medio rural e practicaba unha economía de subsistencia baseada na agricultura, na que os rendementos da terra eran escasos, pois só contaban con abonos naturais e instrumentos de labor rudimentarios. Os campesiños non eran donos das terras que traballaban e tiñan que pagar as rendas señoriais, así como os tributos á Igrexa (chamados décimos), e tamén lle pagaban impostos ao rei. Cando había malas colleitas, xurdían as crises de subsistencia, que daban lugar á fame, a unha maior incidencia de epidemias e a unha mortalidade máis alta.
• Réxime demográfico antigo: Durante este período, a natalidade era moi elevada, pero, como a mortalidade tamén era moi alta, a poboación crecía moi lentamente. A esperanza de vida situábase entre os 30 e os 35 anos.
• Sociedade estamental: A sociedade do Antigo Réxime estaba dividida en estamentos. Un estamento é un grupo social pechado no cal unha persoa nace e morre, e onde non hai mobilidade social. Había dous grandes estamentos:
  • Privilexiados: Constituídos pola nobreza e polo clero.
  • Non privilexiados: Integrados polo resto da sociedade ou Terceiro Estado.
• Absolutismo monárquico: Na Idade Moderna, o poder concentrábase nas mans dunha soa persoa: o rei. Este posuía un poder absoluto, ao reunir nas súas mans a potestade de facer leis (poder lexislativo), o poder de poñer en marcha ou executar as leis (poder executivo) e a autoridade para facer cumprir as leis e castigar o seu incumprimento (poder xudicial).

Cambios no Século XVIII

• Na demografía: O século XVIII foi un período de paz internacional relativa; por iso, a poboación europea experimentou un crecemento notable, favorecido asemade polo incremento da produtividade agrícola.
• Na agricultura: Co aumento da poboación xurdiu a necesidade de producir máis alimentos, introducíndose novos cultivos como o millo e a pataca. Tamén se ampliou a superficie cultivable mediante a corta de bosques, a drenaxe de terras pantanosas, etc. Como a demanda aumentaba, a oferta creceu en consonancia, constituíndo un grande estímulo para o campesiñado.
• No comercio e na industria: Potenciouse notablemente o comercio internacional. Multiplicáronse as compañías comerciais que suxaban os mares en busca de novos produtos e mercados. As principais potencias coloniais foron Gran Bretaña, Francia e Holanda, seguidas en menor medida por Portugal e España.
• Nas comunicacións: Desenvolvéronse amplamente as redes de transporte e comunicación. Os monarcas europeos impulsaron a construción de novas estradas, camiños e canles navegables para facilitar o transporte de mercadorías.
• No pensamento (A Ilustración): O século XVIII é coñecido como o Século das Luces debido ao xurdimento da Ilustración. Este movemento defendeu que todo debe ser analizado á luz da razón. Os seus partidarios, os ilustrados, analizaron criticamente a sociedade do seu tempo e propuxeron alternativas:
  • Críticas: Censuraban a monarquía absoluta, a sociedade estamental, as relixións reveladas, a ignorancia e o mercantilismo.
  • Alternativas: Propuñan a monarquía parlamentaria, a sociedade de clases, o deísmo, o desenvolvemento das ciencias útiles e a fisiocracia.

Os ilustrados crían firmemente no progreso e no avance do coñecemento científico aplicado (ciencias útiles), convencidos de que canto máis progresase a humanidade, mellor viviría e máis fácil lle sería acadar a felicidade. Por este motivo, defenderon con firmeza o valor da educación. Entre os principais pensadores ilustrados salientan Voltaire, Montesquieu e Rousseau.