Digestio eta Arnas Aparatuak: Funtzioak eta Prozesuak

Digestio Aparatua

Digestio-aparatuak elikagaiak eraldatu eta substantzia soilagoak sortzen ditu, zelulek xurga eta erabil ditzaten. Halaber, digeritu gabeko ondakinak kanporatu egiten ditu digestio aparatuak.

Digestio Funtzioak

Xurgapena: digestioan lortutako mantenugaiek digestio-hodiaren pareta zeharkatzen dute; hala, gorputzeko atal guztietara iristen dira, odol-hodietan zehar. Egestioa: digeritu gabeko substantziak edo elikagaien substantzia ez-baliagarriak kanporatu egiten dira. Digestio-funtzioei esker, elikagaiak digestio-hodian zehar pasatzean eraldatu egiten dira, eta mantenugaiak eratzen. Hala, zeluletara eramaten dira mantenugaiak, haiek erabili ditzaten.

Ahoratzea eta Digestioa

Mastekatzea: hortzen eraginez elikagaiak txikitu egiten dira. Listuztatzea: elikagaiak listuarekin nahasten dira, eta listuak kimikoki eragiten die. Gero: elikadura-boloa eratzen da, eta irensketari esker faringean eta hestegorrian behera joaten da elikadura-boloa. Gero, urdailean digestio gastrikoa egiten da: ekintza kimikoa eta mekanikoa.

Xurgapena

Digestioaren ondorioz mantenugaiak lortzen dira. Mantenugai horiek txiki-txikiak direnez, digestio-hodiaren paretak zeharkatzen dituzte eta odolera pasatzen dira. Prozesu horri xurgapena esaten zaio.

Arnas Aparatua

Hauek dira arnas aparatuaren funtzioak: kanpoko aireko oxigenoa hartzea, oxigeno hori odolera eramatea eta, aldi berean, odoleko karbono dioxidoa kanporatzea.

• Faringea: arnas aparatuaren nahiz digestio aparatuaren hodia da. Behealdean epiglotisa dauka.
• Laringea: hodi laburra da eta barrualdean ahots-kordak ditu.
• Bronkioak: biriketan sartutako bi hodi dira. Barruan bronkioloak daude, eta bronkioloetan birika-albeoloak.
• Sudur-hobiak: ahoaren gainaldeko bi barrunbe dira, kanpoaldearekin komunikatuta daude.
• Trakea: lepoaren barrualdean goitik behera doan hodia da eta airea biriketaraino eramaten du.
• Birikak: saihets-hezurrek babestutako bi organo arol dira.

Gas Trukea

Barrualdearen eta kanpoaldearen arteko gas-trukea birika-albeoloetan egiten da.

Birika-Aireztapena

Deritzon prozesuan, atmosferako airea biriken barrualderaino sartzen da, eta gero, biriketatik irten eta atmosferara igarotzen da.