Enpresaren forma juridikoak eta motak

1.3 Enpresaren forma juridikoa

Enpresaren forma juridikoa honako faktoreek mugatzen dute:

• Gauzatu beharreko jarduera mota: Sektorearen arabera forma juridiko bat edo bestea hartuko du (adibidez: bankuak, aseguruak... merkataritza-sozietatea).
• Enpresa proiektuan parte hartzen duten pertsonak: Banakako enpresa edo sozietatea izan, forma juridiko desberdina hartuko du enpresak; izan ere, forma juridiko batzuek gutxieneko bazkide kopurua eskatzen dute.
• Pertsona sustatzailearen erantzukizuna: Erantzukizuna jarritako kapitalera mugatu edo norberaren gain hartuko den aukeratu behar da.
• Bazkideen arteko harremana: Bazkide berriei sarbidea murriztu daiteke, eta ekarpen ekonomikoa balioztatu daiteke soilik.
• Proiektuaren behar ekonomikoak: Gutxieneko kapitala kontuan izan behar da.
• Enpresari dagozkion alderdi fiskalak: Forma juridiko bakoitzaren zergak kontuan hartu behar dira.

3.2 Banakako enpresa

Banakako enpresa nortasun fisikoa duen enpresa mota da. Enpresaburua eta enpresa nahasi egiten dira.

• Banakako enpresaburua: Bere izenean eta enpresa baten bidez merkataritza-jarduera edo jarduera profesionala egiten duen pertsona fisikoa da (adibidez, autonomoak).
• Ondasunen erkidegoa: Hainbat pertsonaren arteko kontratua da, ondasun eta eskubide bat elkarren artean ustiatzeko.
• Sozietate zibil pribatua: Bi pertsona edo gehiagoren arteko kontratua da, ondasunak elkarren artean banatzeko.
• Sozietate zibil publikoa: Bazkideen arteko ituna notarioaren aurrean formalizatzen denean sortzen da.

3.3 Merkataritza-sozietateak

Merkataritza-sozietatea enpresa bat ustiatzeko zenbait pertsonak ondare bat bilduz osatutako sozietate mota da, irabaziak lortu eta elkarren artean banatzeko helburuarekin.

• Nortasun juridikoa dute.
• Eskritura publiko bidez eratu behar dira.
• Merkataritza-erregistroan inskribatu behar dira.

Bi mota bereizi ditzakegu:

• Pertsonalistak: Bazkideei dagokie enpresaren kudeaketa eta, ondorioz, bazkideen ezaugarriak kapitalarenak baino garrantzitsuagoak dira. Sozietate kolektiboa eta Komanditako sozietate sinplea daude.
• Kapitalistak: Kapital-ekarpena bazkideen ezaugarriak baino garrantzitsuagoa da. Bazkideek ez dute zertan enpresaren kudeaketan parte hartu behar; enpresaburu profesionalak kontratatu daitezke horretarako. Erantzukizun mugatuko sozietatea eta Sozietate anonimoa dira adibideak.