Zergatik izan zen tearen matxinada?

Britainia Handiak tearen gaineko zerga ezarri zuen kolonietan, eta horrek altxamendua piztu zuen. Kolono batzuek itsasontzi bat erasotu zuten eta tea itsasora bota zuten.

Noiz egin zuten lehen konstituzioa?

Lehen konstituzio modernoa 1787an egin zuten. Testuak adierazten du Frantziak bi urte geroago egin zuela bere konstituzioa.

Nor izan zen amerikarren buruzagia?

Amerikarren buruzagia George Washington izan zen, independentzia gerran.

Estatu Batuen sorrera eta sistema politikoa: independentzia gerra eta lehen konstituzioa

Resumen

Testuak Estatu Batuen sorrera azaltzen du: 13 kolonia britainiarren independentzia, tearen gaineko zergak eragindako altxamendua, George Washingtonen gidaritza eta 1787ko lehen konstituzio federala. Halaber, hegoaldeko koloniako gizarte taldeak eta esklabutzaren arazoa ere aztertzen ditu.

Puntos clave

Estatu Batuak Britainia Handiaren koloniak izan ziren, eta independente bihurtu ziren.
Altxamenduaren kausa nagusia kolonietan ezarritako zergak izan ziren, eta tearen gaineko zerga izan zen piztailea.
Amerikarren buruzagia George Washington izan zen, eta Frantziak eta Espainiak lagundu zieten.
1787an lehen konstituzio modernoa egin zuten, errepublika federala ezarriz.
Hegoaldeko ekonomia esklabutzan oinarrituta zegoen, eta horrek abolizioa eragozten zuen.
Esklabutza 1865era arte iraun zuen egoera.

Ponte a prueba

Estatu Batuen Sorrera

Estatu Batuak britainiar inperiotik independente izan ziren lehen koloniak dira. Estatu Batuak historikoki lehen sistema demokratikoa eratu zuen Frantzia eta Inglaterra aurretik. Iritar guztiek boto eskubidea zuten, emakumeak ez, 20 mendera arte.

Koloniak eta Sistema Politikoa

13 kolonia zituen Erresuma Batuak. Sistema politiko original bat sortzen dute: errepublika federala. Kolonietan ez zegoen nobleziarik eta klero indartsurik, eta gizartearen goiko mailan inportanteenak burgesak ziren.

Hegoaldeko Kolonien Egoera

Hegoaldeko kolonietan esklabutza sistema antolatua zegoen. Haien ekonomia plantazioetan oinarrituta zegoen (kafe, algodoi, ...), langile ugari behar zitzeten Afrikatik ekartzen zituzten.

Gizarteko Taldeak

Iparraldeko burgesia: Talderik aberatsena eta aktiboena.
Langileak: Lantegi berrietan lan egiten dute eta independentziaren aldekoak dira.
Kolonoak: Bere bizimoduaren bila mendebaldera joan dira, lur bat hartu eta asi beiek azten, lurrak lantzen.
Hegoaldeko lurjabeak: Auek Europako aristokraziaren bizimodua kopiatzen zuten, esklabuak zeuzkaten.
Esklabu beltzak: Aurrekoentzat lan egiten zuten, lurjabeen plantazioetan, inongo eskubiderik gabe. Beraien elburua askatasuna lortzea zen.

Zergak eta Altxamendua

Erresuma Batuak kolonietatik zergak ateratzen zituen ejerzitorako, eta amerikarrak egoera horren kontra altxatu ziren.

Independentzia Gerra

Altxaketa piztu zuena tearen gaineko zerga izan zen, orregatik tearen matxinada deitzen zaio. Tea ura bezala edaten zuten. Kolono batzuk itsasontzi bat erasotu zuten, tea itsasora botaz. Armada inglesak zapaldu zuen altxaketa, bostoneko portua itxi zuten, etab.

Gerra eta Estrategiak

Zerga honekin Londreseko gobernuak 7 urteko gerra sortutako zorra ordaindu nahi zuen. Amerikarren buruzagia George Washington izan zen, eta ebre estrategia aliatuak bilatzea izan zen. Amerikarrak ez zeukaten ejerzitorik, jendea bai borrokatzeko prest, baina antolaketa ez. Frantziak eta Espainiak lagundu zien, nahiz eta ideologikoki kontra egon.

Lehen Konstituzio Federala

1787an lehen konstituzio modernoa egin zuten. 2 urte beranduago Frantziak. 13 kolonia horiek ados jartzeko lan gogorra izan zuten. Giza eskubideen zerrendarekin arazoak izan zituzten. Esklabuek konstituzioa ukatu egiten dute nolabait. Egoera mantendu zen 1865 arte.

Interes Ekonomikoak

Arazoa ia beti bezalaxe interes ekonomikoak ziren. Hegoaldeko estatuak esklabutzari esker bizi ziren eta ezin zuten onartu abolizioa. Federazio bat eratu zuten eta estatuek elkarren artean zenbait elementu jarri zituzten. Sistema federalak arrakasta handia izan zuen.

Ondorioa

Estatu Batuak lehen errepublika federala eta demokratikoa izan da historia garaian. Monarkiarekin bukatu zuten eta denak berdinak zirela. Grezia eta Erroma desagertu ziren aro garaikidea iritsi arte.