Feudalismoa eta Erdi Aroko Gizartea: Egitura eta Bizimodua

Feudalismoa eta Erdi Aroko Gizartea

Bigarren Inbasioak

IX. eta X. mendeetan, Europak bigarren inbasio olatu bat jasan zuen, hiru talde nagusiren eskutik:

• Bikingoak: Eskandinaviarrak ziren. Britainiar uharteak, Frantziako iparraldea eta Italiako hegoaldea konkistatu zituzten.
• Magyarrak edo Hungariarrak: Europako ekialdean kokatu eta Hungariako Erresuma eratu zuten.
• Sarrazenoak: Pirata musulmanak ziren, inbaditzaile izugarri krudelak.

Errege-erregin Ahulak eta Babes Beharra

Inperio Karolingioa zatitu ondoren, Europa osoa hainbat erresumatan banatu zen. Errege-erreginak oso ahulak zirenez, ez zuten ez baliabiderik ez armadarik (oso gutxi) beren lurraldeak defendatzeko.

Nekazariek, errege-erreginen babesik ez zutenez, nobleei eskatzen zieten laguntza. Noblearen babesaren truke, jopu bihurtzen ziren, lurrari lotuta eta jaunaren menpe.

Feudalismoaren Sorrera eta Egitura

Egoera horrek feudalismoa sorrarazi zuen, Erdi Aroko gizarte eta politika sistema nagusia.

Erregearen boterea zuzenean kontrolatzen zen. Nobleek erregearen nagusitasuna onartzen zuten, baina autonomia handia zuten beren lurraldeetan. Nobleek ere beren basailuak izan zitzaketen, eta horrela, lotura pertsonaleko kate bat sortzen zen, goitik behera:

• Erregea: Lurraldearen jabe nominala.
• Noble handiak (dukeak, kondeak): Erregearen basailuak, lurralde handien jabe.
• Noble txikiak (baroiak, zaldunak): Noble handien basailuak.

Erregearen eta Haren Gortearen Boterea

Feudalismoaren garaian, erregeek oso botere txikia zuten. Gortea legelariek, klerikoek eta gerlariek osatzen zuten. Erregearen armada txikia zen eta basailuen armada pribatuen beharra zuen, lurraldea defendatzeko eta ordena mantentzeko.

Feudoa: Lurraldearen Antolaketa

Ikusi dugun bezala, nobleek lurraldeak jasotzen zituzten, errege-erreginei fideltasuna zin egitearen truke. Feudoak soroak, larreak eta basoak zituen lantzeko. Bi lurralde mota nagusi zeuden feudoaren barruan:

• Erreserba: Jaunak berak ustiatzen zuen lurraldea, jopuen lanaren bidez.
• Mantsoak: Jaunak nekazariei ematen zizkien lur zatiak, elikagaiak lor zitzaten. Feudoan oso baso zabalak zeuden, baliabide garrantzitsuak eskaintzen zituztenak.

Feudoetan, jaunek justizia egiten zuten eta zergak kobratzen zituzten beren menpekoei.

Estamentuzko Gizartea

Erdi Aroko gizartea hiru taldetan zegoen banatuta, estamentu deiturikoak, jaiotzatik zehaztuta eta ia aldaezinak:

• Noblezia: Zaldunak eta haien familiak ziren. Gerra zen haien funtzio nagusia.
• Kleroa: Fraideak eta apaizak ziren. Gizartearen arima zaintzeaz arduratzen ziren.
• Langileak: Gehienak nekazariak ziren, baina bazeuden eskulangileak eta merkatariak ere. Haiek ziren gizarte osoa elikatzen zutenak.

Nobleek eta klerikoek pribilegiatuak ziren; ez zuten zergarik ordaintzen eta lege bereziak zituzten. Langileek, berriz, ez zuten pribilegiorik.

Nobleziaren Bizimodua

Noble guztiek ez zuten botere berdina. Batzuk aberatsak ziren, lurralde handien jabe, eta beste batzuk beren armaren eta zaldiaren jabe besterik ez. Gerra zen nobleen jarduera nagusia; zaldi gainean borrokatzen ziren, eta gerran ez zeudenean, torneoak egiten zituzten entrenatzeko. Nobleek beti egon behar zuten gerrara joateko prest.

Damak: Emakume Noblearen Eginkizuna

Emakume nobleen funtsezko eginkizuna ezkontzea eta seme-alabak izatea zen, leinuaren iraunkortasuna bermatzeko. Ezkontzak ezkongaien gurasoek hitzartzen zituzten, arrazoi ekonomiko eta politikoengatik, ez maitasunagatik.