Euskal Literaturaren Bilakaera: Txillardegi eta Saizarbitoria

1. Aldia: Euskal Narratibaren Oinarriak

1. aldia

Aldaketak pertsonaietan (kristau, zintzo, abertzale, heroi/pertsonaia konfliktiboa), kokapena (euskal herriko baserritan/hiritan), gaietan (eguneroko lanarekin lotutakoak/protagonistaren arazoak), euskara (erdarakada barik/hizkera hiritarra), helburua (euskal bizimodua egokia dela/errealitatea islatu).

Txillardegi: Aitzindaria

Txillardegi, ingeniaria, hizkuntzalaria, eleberrigilea, kazetaria eta saiogilea. Gramatikaren azterketan ere lan ezagunak ditu. Lan famatuenak: Leturiaren egunkari ezkutua (1957), Peru Leartzako (1960), Elsa Schelen (1969).

Maitasun Istorioa Parisen

Joxebaren eta Mirenen arteko maitasun harremana Parisen. Maitasuna lau zatitan banatua dago (urtaroak).

Lehenengo Aldiaren Ezaugarriak

Lehen aldian kokatu, gaia, forma (lehen pertsona), hiria eta protagonistaren gatazka.

2. Aldia: Narratiba Berritzailea

2. aldia

1. aldia + narratzaile anonimoa, pertsonaien analisi psikologikoa, garrantzia forman eta nola kontatzean, irakurlea sortzaileago izatea eskatu (ondorioak atera).

Saizarbitoria: Euskal Kultura Berritzen

Ramon Saizarbitoria, gerra aurreko mugimenduekin harremanik ez. Txillardegiren hausturan sakondu -- euskal kultura berritu. Hau da, Europako joerarekin bat egin (E.H. atzeratuta) eta euskara batua eraikitzea (batasun tresna). Lanaren bitartez, belaunaldi berri baten kezkek modu literario egokian emateko ahalegina. Obrak: Egunero hasten delako (1969), Ehun metro (1975), Ene Jesus (1976), Hamaika pauso (1995), Bihotz bi. Gerrako kronikak (1996) edo Kandinsk (2003).

Egunero hasten delako: Abortua Gai

Egunero hasten delako: gaia - abortoa. Guztiz berria eta kritikoa (garaiko zenbait gai kritiko landu bai zituen). Hari narratibo bat baino gehiago dago eta hari bat bakarrizketa bat da.

Bigarren Aldiko Berritasunak

2. aldian 1. eta 3. parrafoan esanagatik (istorioa harilkatzea berritasun eta bai gai bai forma aldetik modernoa).

Lexikoa

Lexiko:

salatu, hotsegingo, erakutsi, banaketan, irabazi, urriagok, itzultzeko, abagune, pisutsutik, altxa, mandatu, istilu, irabazle, urrietan, uzten, ikustaldi, urratsak, batez ere, izorratuak, maiz. // gisa, gustuko, kaio, ibilaldi, igarri, topatu, derrigorrezkoa, ondorea, lotzen, gaitz, naturarekin, luzatzen, forma, antzera, ezen, bilakatu, zango. noizbehinka, mila, behatu // betaurreko, ateratzen, tankera, geroztik, agur, irudi, andre, oroitzean, lortu, usteetan, iaz, lanik, dirudienez, edo, ahotan, autoreak, eleberria, liskarren, aiseago, aditzen.