Hiru Bertsolari Handi: Lazkao Txiki, Egaña eta Lujanbio

Joxe Miel Iztueta "Lazkao Txiki"

Lazkao Txiki, Euskal Herri osoko bertsolaririk ezagunenetakoa, Lazkaon jaio zen 1926an. Bertsolariak lehen aldiz bederatzi urterekin ikusi zituen, Zepai eta Uztapide, hain zuzen. Izugarri gustatu zitzaion eta, diotenez, orduantxe hasi zitzaion bertsozaletasuna pizten.

Ezkongabea zen, eta bakardade hori zuen bere minetako bat. 1993ko urtarrilean kantatu zuen bere azken bertsoa jende aurrean, bi idazleri eskainitako emanaldi batean. 1993ko apirilaren 3an hil zen Donostian, gaixotasun baten ondorioz.

Hil baino lehen, medikuari honakoa esan zion:

“Zuk lokartu egingo nauzu, bai, baina gero nork jarriko dit iratzargailua?”

Andoni Egaña

1961ean jaio zen Zarautzen. Gasteizen Euskal Filologia ikasi zuen. Ikasketak amaitutakoan, kultura-sustatzaile lanpostua lortu zuen Gasteizko Udalean, eta bertan bizi izan zen aldi batez. Lana utzi zuenean, Zarautzera itzuli zen sorkuntzan erabat aritzeko. Bere lanen artean, honakoak nabarmentzen dira:

• Bertsolaritza
• Bertsogintza
• Ikerlanak
• Telebistarako gidoigintza
• Literatura
• Prentsarako kolaborazioak

Bertsolaritzari maila gorena eman dion bertsolaria da Andoni Egaña, eta ekarpen teoriko interesgarriak ere eginak ditu. Bera izan da bertsogintzaren ordezkari nagusietako bat. Ikertzaile, aztertzaile eta teorizatzaile gisa ere nabarmendu da.

Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko Zuzendaritza Batzordeko kide izan da urte askoan.

Txapelketa Nagusiak

Euskal Herriko bertsolari txapelduna izan da lau aldiz:

• 1993
• 1997
• 2001
• 2005

Maialen Lujanbio

1976an jaio zen Hernanin. Arte Ederretan lizentziatu zen Leioan. 2000. urtetik 2001era, munduan zehar bidaiatzen aritu zen.

Emakume bertsolarien lehen belaunaldi garrantzitsuko kidea da Maialen. Oso gazterik hasi zen kantuan, eta bera izan zen Euskal Herriko Txapelketa Nagusiko finalera iritsi zen lehen emakumea. Bidea, ordea, ez zen erraza izan. Oso gazterik hasi zen plazetan jardunean, bertsolari zaharrekin elkarlanean.

1990eko hamarkadaren bigarren erditik aurrera, emakumeak plazetan lekua egiten joan dira, eta Maialen Lujanbiok goren mailara iristea lortu du, ahots propioa eraikiz. Bertsogintza du jarduera nagusi. Ornitorrinkus proiektua garatu zuen, Judit Montero saxo-jotzailearekin batera.

Lorpen nabarmenak

• 2001: Euskal Herriko Txapelketa Nagusiko txapeldunordea.
• 2003: Gipuzkoako Bertsolari Txapelketako irabazlea.