A literatura galega no século XVIII e o Rexurdimento

A literatura no século XVIII: A Ilustración

Durante o século XVIII, a Ilustración formulou propostas para sacar o país do atraso, mellorar a educación e dignificar a lingua. Neste período xorden voces fundamentais que reivindican o cultivo e a dignificación da lingua galega.

Autores e figuras clave da Ilustración

• Frei Martín Sarmiento: Autor do Coloquio de 24 galegos rústicos, obra composta por coplas de estilo popular e gran riqueza léxica. As súas ideas sobre a lingua incluían:
  • O emprego do galego no ensino (denunciando o fracaso do ensino en castelán).
  • O uso nos actos relixiosos e administrativos, defendendo que quen desempeñe estes cargos debe coñecer a lingua.
  • O combate contra os prexuízos sobre o galego mediante argumentos lingüísticos.
  • A crítica ao desprezo dos propios galegos pola súa lingua e a necesidade dun estándar culto.
• Padre Feijoo: Defendeu que o galego procedía do latín e que non era un dialecto do castelán.
• Diego Cernadas e Castro (o cura de Fruíme): Foi un poeta moi popular no seu tempo. Escribiu en prosa e en verso, tanto en galego como en castelán, realizando unha constante loanza de Galicia e do mundo rural para combater a mala imaxe e os insultos cara á sociedade galega.
• María Francisca de Isla e Losada: Desta autora só conservamos un poema dedicado ao cura de Fruíme.

O Rexurdimento: Situación da lingua no século XIX

Ao longo do século XIX, consolídanse dúas tendencias que xa se iniciaran na etapa anterior:

• O castelán afiánzase como lingua única das elites e como segunda lingua das clases intermedias, gañando falantes progresivamente. Os elementos impulsores desta castelanización foron a escola pública, o aparello administrativo (concellos e deputacións), o auxe das publicacións periódicas e os fluxos de poboación.
• O galego continuou a ser a lingua maioritaria da poboación, malia a intensificación dos prexuízos cara a ela, incluso entre os propios falantes.

O pensamento galeguista: O Provincialismo

O Provincialismo ten a súa orixe na división administrativa de Galicia en catro provincias no ano 1833. Este movemento defendeu o concepto de Galicia como unha unidade única, tanto no ámbito administrativo como no social e económico.

Liderado e fitos históricos

O seu líder principal foi Antolín Faraldo. O momento clave deste movemento produciuse co apoio ao levantamento militar de Solís en 1846, que rematou cos fusilamentos de Carral (os chamados Mártires de Carral).

Evolución do movemento

Tras estes eventos, o galeguismo posterior intensificou a acción cultural e diminuíu a iniciativa política. O provincialismo transformouse nun movemento predominantemente cultural que viu na literatura o medio ideal para difundir as súas ideas e reivindicacións.