Amerikaren Aurkikuntzaren Zergatiak eta Ondorioak

Enviado por Comunidad Wikiteka y clasificado en Historia

Escrito el 21 de Noviembre de 2025 en euskera con un tamaño de 3,27 KB

Amerikaren Aurkikuntzaren Zergatiak

Ekialdeko espeziak oso estimatuak ziren Europan, eta Mediterraneoa turkiarren menpe zegoenez, beste bide bat bilatu behar izan zuten.
Urre eta metal bitxien beharra zegoen Europa osoan.
Aurrerapen teknikoak gertatu ziren: iparrorratza, astrolabioa, itsasontzi handiagoak (karabelak) eta kartografiaren hobekuntza.
Iberiar penintsulako Errekonkista amaitu zen, eta Espainia zein Portugal konkistatzeko lurralde berririk gabe geratu ziren.
Portugalgo eta Espainiako monarkiek nabigatzeko tradizio handia zuten.

Amerikatik ekarritako metal preziatuak (urrea eta zilarra) eta merkantziak Europan birbanatu ziren.
Amerikako urreak eta zilarrak prezioen gorakada handia ekarri zuten.
Inportatutako produktuak metal preziatuekin ordaintzen ziren.
Amerikako labore berriak Europan sartu ziren, hala nola tomatea, tabakoa, artoa eta patata.
Era askotako produktuen merkataritza garatu zen, eta nagusitasun komertziala Mediterraneotik Atlantikora igaro zen.

Europako biztanle askok Amerikara emigratu zuten bizimodu hobe baten bila.
Indigenen heriotza-tasa izugarri handitu zen, europarrek eramandako gaixotasunak zirela eta (baztanga, elgorria...).
Indigenen eta kolonizatzaileen arteko mestizaje handia eman zen.

Bi inperio kolonial handi sortu ziren: Espainiarra eta Portugaldarra.
Espainian, Indiak (Amerika) babesteko legeak aldarrikatu ziren, nahiz eta askotan ez ziren bete.

Zientzia geografikoetan iraultza handia sortu zen, munduaren ikuspegi berri bat zabalduz.
Iberiar penintsulako kultura, hizkuntza (gaztelania eta portugesa) eta erlijioa (kristautasuna) Ameriketara eraman ziren.

Lurralde-batasuna lortu zuten.
Noblezia koroaren mende geratu zen.
Monarken botere politikoa gero eta handiagoa zen eta oso ondo antolatu zen burokrazia baten bidez (funtzionarioen laguntzaz).
Monarkek armada mertzenario eta iraunkorra zuten.
Justizia errege-erreginen kontrolpean zegoen.
Kanpo-harremanak diplomaziaren bidez bideratzen zituzten, gatazkak negoziazio bidez konpontzen saiatuz.

Kontseiluak: Gobernuaren kontsultetarako organoak ziren. Errege Kontseilua edo Gaztelako Kontseilua izan zen gobernu-tresna nagusia, Gorteak bigarren mailan utziz.
Armada: Modernizatu eta egonkor bilakatu zuten.
Ermandade Santua: Udalerriek ordaintzen zuten milizia bat zen, bideetako ordena eta segurtasuna mantentzeko.
Audientziak eta Kantzilertzak: Justizia-auzitegi gorenak ziren.
Ogasuna: Zergen bilketarako sistema zentralizatua ezarri zen.
Udalerriak: Korrejidoreek kontrolatzen zituzten, eta hauek errege-boterearen ordezkariak ziren.