Arnasketa: Mota, Prozesua eta Atalak

Enviado por Comunidad Wikiteka y clasificado en Biología

Escrito el en euskera con un tamaño de 2,39 KB

Arnasketak bi esanahi ditu: gas trukea eta arnasketa zelularra. Gas trukea albeoloetan eta zeluletan gertatzen den prozesua da, non O2 hartu eta CO2 botatzen den. Arnasketa zelularra, berriz, zelulen mitokondrietan gertatzen den prozesua da, energia lortzean datzana, eta digestioan lortutako mantenugaiak erabiltzen dira.

Gas Trukea

Gas trukea difusioaren bidez gertatzen da. Difusioa gasak trukatzeko prozesu fisikoa da, ez du energia gasturik, eta gasak gutxien dagoen tokitik gehien dagoen tokira mugitzen dira, oreka lortu arte. Hau presio partzialari esker gertatzen da. Albeoloetan O2 sartu eta CO2 kanporatzen da; zeluletan, berriz, CO2 kanporatu eta O2 barneratzen da.

Prozesu hau egiteko, baldintza batzuk behar dira:

  • Ingurune fisikoa: Airea gordetzeko leku fisikoa.
  • Arnasketa azala: Toki fisiko bakoitza bereizteko azala.
  • Garraio sistema: Zelula guztietara oxigenoa garraiatzea.

Arnas Aparatua

Ugaztunen arnasketa biriken bidezkoa da. Egitura arnasbideez eta birikez osatuta dago. Ibilbidea honako hau da: ahoa/sudurra, faringea, trakea, bronkioak, bronkioloak eta albeoloak. Hodi horietan eraztun kartilaginosoak eta zelula ziliatuak daude. Eraztun kartilaginosoek hodiak irekita mantentzen dituzte, airea etengabe sar eta irten dadin. Zelula ziliatuek, berriz, hodiak estaltzen dituzte, bakterioetatik eta beste partikula batzuetatik babesteko.

Bronkioloekiko paralelo, nerbioak, linfa hodiak eta biriketako odol hodiak igarotzen dira. Biriketako odol hodiak adarkatu egiten dira, kapilarrak eratuz, eta horiek sare tinkoa eratzen dute albeoloen inguruan. Birikek bi mintz dituzte: pleura eta pleura likidoa.

Airearen Sarrera eta Irteera

Biriketako presio mailaren baitan (barnealdeko presioa presio atmosferikoa baino handiagoa ala txikiagoa izatearen baitan), toraxaren bolumena bi mugimendutan aldatzen da:

  1. Arnasgora: Arnasa hartzean, muskuluak eta diafragma uzkurtu egiten dira, eta kaxa torazikoaren bolumena handitzen da. Horren ondorioz, biriketako presioa txikitu eta airea hodietan eta albeoloetan sartzen da.
  2. Arnasbehera: Arnasa botatzean, diafragma eta muskuluak erlaxatu egiten dira. Horrela, toraxaren bolumena txikitu eta airea kanpora irteten da.