Errusiako Iraultzak eta Gerra Zibila (1917-1922)

Enviado por Comunidad Wikiteka y clasificado en Historia

Escrito el 6 de Agosto de 2025 en euskera con un tamaño de 2,85 KB

1917ko Otsaileko Iraultza

San Petersburgon (orduan Petrograd), herria, langileak eta soldaduak Nikolas II.a tsarraren aurka altxatu ziren.
Tsarrak abdikatu eta behin-behineko gobernua eratu zen Lvov eta Kerenskiren gidaritzapean.
Behin-behineko gobernuak errepublika liberal parlamentario bat ezarri nahi zuen Errusian (estatu burges bat).
Behin-behineko gobernuaren alde alderdi burgesak eta mentxebikeak agertu ziren. Kontra, berriz, boltxebikeak zeuden, sobietetan gero eta indar handiagoa hartzen ari zirenak.

Boltxebikeek "Bakea, ogia eta lurrak" leloa hartu zuten, langile eta nekazarien babesa lortzeko.
Boltxebikeak 1917ko urriaren 15ean altxatu ziren, eta San Petersburgo hartu zuten. Iraultza hedatuz joan zen hiri nagusietan.
Herriaren Komisarioen Kontseilua osatu zuten boltxebikeek (Gobernua). Lenin zen buru nagusia; Stalinek eta Trotskik ere parte hartzen zuten.

Nekazariei lurrak banatu zizkien gobernu iraultzaileak.
Alemanekin bakea sinatu zuen gobernuak. Horrela, Errusia Lehen Mundu Gerratik atera zen (Brest-Litovskeko bakea). Ondorioz, Errusiak lur asko galdu zituen.
Boltxebikeek botere osoa eskuratu zuten. Poliki-poliki, sobietetatik eta aginte-organoetatik, sozialista iraultzaileak eta mentxebikeak baztertu zituen.
Boltxebikeak Alderdi Komunista bihurtu ziren.
1918an Errusiak Konstituzio berria eta izen berria onartu zituen: Errusiar Errepublika Sozialista Federatiboa eta Sobietarra. Proletarioen diktadura ezarri zen.

Gorriak (komunistak) Zurien aurka (tsarraren aldekoak, Otsaileko behin-behineko gobernuaren aldekoak, mentxebikeak eta independentzia nahi zuten herriak: kosakoak, txetxeniarrak, ukrainarrak, poloniarrak).
Mendebaldeko potentziek (Britainia Handia, Frantzia, AEB eta Japonia) Armada Zuriaren alde parte hartu zuten.
Gerraren bortizkeria zela eta, gerrako komunismoa martxan jarri zuen gobernu komunistak.
Azkenean, Armada Gorriak garaipena izan zuen, Zuriek interes eta helburu oso desberdinak zituztelako. Hala ere, Errusiak Finlandia, Polonia eta Baltikoko estatuen independentzia onartu behar izan zuen.

Errusia lur jota zegoen ekonomikoki, eta galera demografiko handiak izan zituen.
Nazionalitateen auziarekin amaitzeko, Errusiar estatu berria modu federalean antolatzen hasi zen. Horrela, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna (SESB) sortu zuten komunistek.
Errusian, komunistek boterea hartu arren, munduko gainerako herrialdeetan urte horietan izandako saiakera iraultzaile guztiek porrota izan zuten: Alemania, Hungaria, Espainia...