Europako Iraultzak: Liberalismoa eta Nazionalismoa (1820-1848)

Enviado por Comunidad Wikiteka y clasificado en Historia

Escrito el en euskera con un tamaño de 3,02 KB

ESPAINIA (1820): Hirurteko Liberala

Absolutismotik Liberalismora eta Berriro Absolutismora

  • Fernando VII.a erregeak gobernu absolutista ezarri zuen eta 1812ko Konstituzioa indargabetu zuen.
  • Estatu-kolpe liberala, pronuntziamendu (altxamendu militarra) baten bidez gertatu zen.
  • 1820an, Riego komandanteak zuzendutako altxamendu batek gobernu berri bat ekarri zuen: Hirurteko Liberala (1820-1823). Berriro ezarri zen 1812ko Konstituzioa.
  • “San Luisen Ehun Mila Semeak” esku-hartzeak Hirurteko Liberalari amaiera eman zion.
  • Fernando VII.ak modu absolutistan gobernatu zuen berriro: Hamarkada Gaitzesgarria (1823-1833).

GREZIA (1820ko Hamarkada): Independentzia

Nazionalismoa Otomandar Inperioaren Aurka

  • Grezia Otomandar (Turkiar) Inperioaren menpean zegoen.
  • Dominazioaren kontrako mugimendu nazionalista baten agerpena.
  • Independentzia Gerra (1821-1829): Turkiarren erantzuna gogorra izan zen hirietan.
  • Europako potentzien esku-hartze militar eta politikoa gertatu zen.
  • Gerra 1829an amaitu zen. 1830ean, turkiarrek Greziako Independentzia onartu zuten eta monarkia konstituzionala eratu zen.

BELGIKA (1830): Estatu Neutrala

Nazionalismoa eta Herbehereetatik Banantzea

  • Belgika eta Herbehereen (Holanda) arteko ezberdintasun ugari zeuden: ekonomikoak, hizkuntzakoak eta erlijiosoak.
  • Belgika Herbehereetatik askatu nahi izan zen. Altxamendua Belgikan.
  • Nazioarteko esku-hartzea: Britainia Handiak Belgikaren independentzia bultzatu zuen, baldintza bat jarriz: estatu neutrala izatea.
  • Belgikak independentzia lortu zuen. Parlamentuak erregea aukeratu zuen: Leopoldo I.a.
  • 1831ko Konstituzioa onartu zen.

FRANTZIA (1830): Uztaileko Iraultza

Monarkia Liberal Burgesa

  • Kausak: Parlamentua desegin, boto mugatuagoa zuten hauteskunde berriak deitu eta prentsa-askatasuna debekatu zen.
  • Parisko herritarrak (monarkia liberal konstituzionalaren aldekoak eta Errepublika berrezartzearen aldekoak) nahigabeaz nazkatuta zeuden.
  • Hiria barrikadekin bete zen: Uztaileko Hiru Egun Loriatsuak (uztailaren 27tik 29ra).
  • Iraultzaren arrakasta: Karlos X.ak abdikatu zuen.
  • Orléansko Luis Feliperen monarkia burges eta liberala hasi zen.

FRANTZIA (1848): II. Errepublika

Liberalismoa eta Eskubide Sozialak

  • Kausak: Oso egoera ekonomiko larria eta Orléansko Luis Feliperen erregimenaren autoritarismoa.
  • Altxamendua Parisen (otsailaren 22tik 24ra). Berriro barrikadak hirian.
  • Luis Felipek abdikatu zuen.
  • II. Errepublika aldarrikatu zen (izaera sozialista: langileentzako eskubideak, lanerako eta greba egiteko eskubideak).
  • Hauteskundeak egin ziren eta Luis Napoleon Bonaparte agertu zen.