Euskarazko Falazien Gida: Logika eta Argumentazioa

Falazien Analisia eta Sailkapena

Jarraian, ohiko falazia logikoen eta argumentazio-erroreen azterketa eta zuzenketa aurkezten da, egitura eta argitasuna hobetuz.

1. Galdera Konplexua (Plurium Interrogationum)

Galdera konplexuak: Aurre-suposizioak dituena. Solaskidea nahastea helburu, bere kontra erabiltzeko baieztapenak egiteko aukera sortzen du.

2. Ad Ignorantiam (Inzidentziazko Argumentua)

Ad ignorantiam: Enuntziatu jakin bat faltsutzat jotzen da egiazkoa dela inork frogatu ez duelako, edo, alderantziz, enuntziatu bat egiazkotzat jotzea gezurrezkoa dela inork frogatu ez duelako. Adibidez: "Ez da frogatu P egiazkoa denik; hortaz, P gezurrezkoa da." Edo: "Ez da frogatu P gezurrezkoa denik; hortaz, P egiazkoa da."

3. Argudio Zirkularra (Petitio Principii)

Argudio zirkularra: Zerbait esan ondoren, esanahi bereko hainbat arrazoi ematen ditugu, esandakoa defendatzeko. Adibidez: "Portzelana erraz apurtzen da, oso hauskorra delako."

4. Ad Hominem (Pertsonari Erasoa)

Ad hominem: Solaskidearen kontra jotzen dute. Eztabaidagaia alde batera utzita, solaskidea kritikatzeari ekiten zaio, ustezko akatsak edo komunitatearen gabeziak aipatuz. Honen barruan sartzen da:

• Tu quoque (Zu ere bai): Bestearen arrazoiei kontra egiteko, guri zuzendu nahi digun arazo edo akats berbera duela leporatzen diogu besteari.

5. Autoritatean Oinarritutako Argudioa

Norbaiten autoritatean oinarritutako argudioa: Iritzi berekoa den edo izan den autoritate bat aipatzea da. Batzuetan, solaskidea konbentzitzeko mehatxu mota jakin batzuk erabiltzea edo esaten ari garen horrek nolako ondorioak izan ditzakeen gogoraraztea.

6. Ad Populum (Jendearen Aldarrikapena)

Ad populum: Gogoa berotzeko edo sentimendu jakin batzuk pizteko erabiltzen dira. Hizlariak besteen onespena nahi izaten du, baina inolako frogarik eman behar izan gabe. Batzuetan, familian xantaia afektiboaz baliatzen diren argudioak falaziak dira.

Ex Populo (Munduaren Adostasuna)

Ex populo: Egiazkoa dela frogatzeko mundu osoa horrekin ados dagoela argudioa erabiltzen da. Adibidez: "Mundu osoak onartzen du P egia dela; orduan P egia da", eta alderantziz. Argudiaketa hau ez da baliozkoa dedukzioaren aldetik, baina jendea konbentzitzeko sekulako indarra dute.

7. Post Hoc, Ergo Propter Hoc

Post hoc, ergo propter hoc argudioa: "Horren ondoren; hortaz, hori dela kausa." Kausa faltsuzko argudioak dira. Adibidez: "B gertakaria A gertakariaren ondoren gertatu da. Hortaz, A dela kausa gertatu da B." A eta B fenomenoak bata bestearen ondoren gertatzea beharrezko baldintza da bien arteko kausazko lotura egoteko, baina ez da baldintza nahikoa. Sineskeria ugariren sorburu da argudio mota hau.

8. Presazko Orozkortzeak

Presazko orokortzeak: Proposizio partikularrak proposizio unibertsalak bihurtzea. Adibidez: "Ikasle batzuk X dira" -> "Ikasle guztiak X dira" igaro. Urrats hori egoera bakar batean eman ahal da, aukera guztiak aztertu ondoren; bestela, falaziazko konklusioa da.

9. Malda Irristakorra (Domino Efektua)

Malda irristakorra: Domino-efektua. "A1 egiten baduzu, A2 gertatuko da, A2 ondoren, A3, etab." Ondorioz: "A1 gertatu ondoren, An gertatuko da. Ez da ona A, orduan ez egin A1."